Jane Eyre

Schitterende BBC-verfilming uit 2006 naar het gelijknamige boek van Charlotte Brontë over de lusten en lasten van een jongvrouwenleven in 19de-eeuws Engeland.

Bepaalde literaire heldinnen zijn erg complex. Dermate complex, dat ze bij een filmische interpretatie van hun persoonlijkheid zo ongeveer als gesneuvelde verzetsheldin worden beschouwd. Brontë's Jane Eyre is zo'n personage. Gedreven, integer, eigenzinnig, zelfontplooiing boven hartstocht, en - daar zit een hangijzer - op papier niet overdreven knap.

Filmgezicht

Wel, noem een regisseur die het aandurft om zo'n complexe dame te interpreteren, én er een alledaags gezicht op te plakken. Want in de literatuur staat zulks een fascinatie voor het karakter niet in de weg, maar op het doek - of op televisie - is die eerste indruk die altijd via het gezicht gaat, doorslaggevend. Voor deze nieuwe verfilming van Jane Eyre (er zijn er zo'n 20 in omloop) heeft regisseur Susanne White met de casting van Ruth Wilson opvallend raak geschoten. Wilson is geen Charlize Theron maar ook geen eucalypta. Met die stijve knot, serieuze uitdrukking en stugge grijze rokken is ze een Jane die dicht in de buurt komt van Brontë's bron.

Hetzelfde geldt Jane Eyre's geliefde Edward Fairfax Rochester, hier gespeeld door Toby Stephens. Dit robuuste romanpersonage werd evenals Jane ook niet door Brontë beschreven als het slag waar de vrouwen een appelflauwte van krijgen, maar van zijn onstuimige karakter des te meer.

Zielsverwanten

Jane en Edward zijn voor elkaar geschapen, zoveel is zeker, maar in Brontë is een enorme rol weggelegd voor de zelfbeheersing. En de subplot van Rochesters ex-vrouw is in deze miniserie kundig verwerkt als griezelelement. Rochesters ex was bevangen door waanzin, en hij hield haar in zijn kasteel opgesloten in een vleugel waar niemand toegang tot had. De vreemde kreten die Jane 's nachts hoort kan zij eerst niet plaatsen, en als de waanzin tot rampzalige gevolgen leidt heeft Jane haar biezen al gepakt.

Eigen ervaring

Het is conform het schrandere karakter van Jane om eerst in het reine te komen met zichzelf en haar verleden voordat zij zich aan Rochester kan binden. Zij drijft zover van hem af, dat het er warempel even op lijkt dat het er nooit van gaat komen, wat niet ongewoon is voor een roman in 19de eeuws Engeland. Brontë's leven was getekend door verlies, en zij verwerkte de ervaringen uit haar eigen leven - een strenge tuchtschool die twee van haar zusjes het leven kostte. Het is Brontë's regelmatige vlucht in een fantasiewereld die haar de beslissende passage liet schrijven waarin Jane, op duizend mijl afstand, de roep van haar zielsverwant hoorde en hem weer ging zoeken.

Smeulend

De meer toneelmatige of later al te glamourous verfilmingen van Britse klassiekers zijn inmiddels ingehaald door denderende acteursdrama's met weidse decors en contemporaine dialogen. Dat ingetogen Britse bleef voor deze Jane Eyre gehandhaafd, maar er is een smeulende, sprankelende spanning tussen deze twee leading actors. Darcy en de eigenzinnige Lizzie Bennett uit Pride & Prejudice, de lieftallige gezusters Dashwood uit Sense & Sensibility, het zijn betoverende mensen. Maar in dit ruige landschap van Derbyshire, met grauwsluiers over de heuveltoppen en de ongereptheid van een King Arthur-mythe, lijken de ongepolijste Rochester en Jane echt met hun omgeving vervlochten.


Tip de redactie