Oubollige film rond de barre Elfstedentocht van 1963. Cas Jansen en Chris Zeegers in de langste Chocomelreclame ooit gefilmd.

Na de twee succesvolle Kameleonfilms was het een kwestie van tijd voor Steven de Jong zich over een andere Friese traditie boog: die van het bevroren water en de ijspret van de Elfstedentocht. Hoewel, ijspret: de Elfstedentocht van 1963 had weinig met schaatsvermaak te maken. Vandaar ook de titel: de Hel van ’63. In de proloog van de film zien we Reinier Paping en de andere helden van die legendarische helletocht.

Douw

De Jong introduceert netjes volgens het handboek filmscripts vier personages met hun eigen drijfveren om het Elfstedenkruisje te halen. Soldaat Henk (Cas Jansen) is schaatsfanaat, die een douw wegens desertie riskeert als hij zijn post verlaat. Flierefluiter Kees (Chris Zeegers) wil de tocht uitrijden om aan zijn zwangere vrouw (Chantal Janzen) te bewijzen dat hij wel degelijk iets kan afmaken, juist omdat hij net weer is ontslagen.

Wak

Daarnaast zien we verpleegkundige Annemiek (Chava voor in ’t Holt), die een winter eerder een dierbare verloor toen deze in een wak reed. Ze heeft het schaatsen afgezworen, maar gaat nog een keer het ijs op om het kruisje voor hem binnen te halen. Tenslotte is daar boerenzoon Sjoerd (Lourens van den Akker), die tussen de elf steden door bij zijn ooms wil aankloppen voor een lening om de boerderij van zijn vader over te kopen.

Rare ijswolven

Ondanks de massale toeloop komt het kwartet elkaar regelmatig tegen op het ijs. De schaatsscènes en het besneeuwde landschap doen authentiek aan – de makers weken dan ook uit naar Lapland. Maar vreemd genoeg zien we nergens ademwolkjes, dus zo koud was het ook weer niet. Die wolkjes hadden als special effects toegevoegd kunnen worden, maar men koos liever voor rare ijswolven die de schaatsers vanuit de wolken belagen.

Rayonhoofden aan de Chocomel

Die high tech ijswolven staan haaks op de sfeer in de rest van de film, die varieert van oubollig tot kluchtig. Ook de rayonhoofden van het Elfstedencomité zijn kluchtige karikaturen. Daarbij valt op dat ze wel heel vaak Chocomel drinken, en nog wel uit bekers met verdacht moderne logo’s. Chocomel is dan ook een van de hoofdsponsors.

Polygoon

De Hel van ’63 neemt het tijdsbeeld niet zo nauw: er is sprake van een weeralarm en er rijden auto’s met gele kentekenplaten. Wel in stijl én geestig is de Polygoon-achtige voice over van Kees Prins. En ook geslaagd is het gebruik van het archiefmateriaal, met als hoogtepunt een stevig rokende Koos Postema anno 1963.

Belegen

Desondanks zakt De Hel van ’63 door het ijs vanwege de vele kluchtige verwikkelingen. Het verhaal en de grappen hebben een belegen geur van oubolligheid, alsof de film in 1963 is gemaakt. Bride Flight en De Storm lieten zien dat een historische film wel degelijk met beide benen in het heden kan staan; in De Hel van ‘63 geldt dat alleen voor de Chocomelbekers.

In 83 zalen