Openhartige ziekenhuizen gezocht

AMSTERDAM - Verzekeraars en artsen willen van u openheid via het Elektronisch Patiëntendossier (EPD). Maar waar de patiënt met zachte dwang via het EPD alles prijs moet geven, maakt de gezondheidszorg veel minder haast met de eigen transparantie. Door Arjan Dasselaar.

Foto:  Thinkstock

Hoe goed is uw arts? Elke patiënt vraagt het zich af, maar bijna niemand weet het. Beetje raar. Koop een stel winterbanden en de ANWB of een van die andere consumentenclubs kan u precies vertellen welke u moet hebben.

Leg uw leven in handen van mensen die u nauwelijks kent, een situatie waarin vertrouwen dus van groot belang is, en u moet maar hopen dat u niet net de pech heeft een specialist te treffen die liever winterbandenmonteur was geworden.

Business van 69 miljard

Wordt er dan niet gemeten in de gezondheidszorg? Jawel hoor. In deze business van zo’n krappe 69 miljard per jaar wordt zoveel gemeten dat toegewijde professionals een niet onbelangrijk deel van hun tijd kwijt zijn aan administratieve rompslomp.

Al die gegevens worden bijgehouden. Maar u als patiënt krijgt ze niet te zien. Indachtig de beroemde scène uit de film A Few Good Men zijn sommige ziekenhuisdirecties namelijk van mening dat u de waarheid niet aankunt.

Sterftecijfers

Deze week werden daarom knarsetandend sterftecijfers van ongeveer twee derde van alle Nederlandse ziekenhuizen bekend gemaakt volgens de zogeheten Hospital Standardized Mortality Ratio (HSMR).

Die HSMR is niet ideaal, maar al een heel stuk beter dan ‘kale’ sterftecijfers. Het zegt namelijk helemaal niets dat er in ziekenhuis A meer mensen doodgaan dan in ziekenhuis B. Wie weet krijgt ziekenhuis A wel veel ziekere patiënten, bijvoorbeeld omdat het gespecialiseerd is in ingewikkelde vormen van kanker.

Nog niet open genoeg

De HSMR is dan een stap vooruit, want het corrigeert voor zaken als de ernst van de ziekte van de patiënt, en tal van andere parameters. Of probeert dat althans, want zoals veel rekenkundige benaderingen van de werkelijkheid is de HSMR niet perfect, zoals sommige ziekenhuizen (terecht) niet nalaten te benadrukken.

Maar waar sommige ziekenhuizen vervolgens de conclusie trekken dat zo’n imperfecte HSMR maar beter helemaal niet kan worden gepubliceerd, redeneer ik juist de andere kant op: ziekenhuizen gaan nog lang niet ver genoeg in hun openheid.

Druk op gezondheidsrekenmeesters

Het is juist goed dat de HSMR van veel ziekenhuizen openbaar is. Alleen dan is er voldoende druk op de gezondheidsrekenmeesters om deze vergelijkingsmethode verder te verbeteren en aan te scherpen. En alleen dan komt ook de volgende stap in zicht: informatie waar patiënten echt wat aan hebben.

Wat heeft u er immers aan om te weten dat ziekenhuis A beter is dan ziekenhuis B, of zelfs dat de afdeling heelkunde van ziekenhuis A beter is dan de afdeling heelkunde van ziekenhuis B?

Geniaal, gemiddeld, prutser

Wellicht werken bij ziekenhuis B drie gemiddeld bekwame chirurgen, maar bij ziekenhuis A twee geniale heelkundigen en één enorme prutser. U kiest dan voor ziekenhuis A maar heeft nog altijd een kans van 1 op 3 dat u slechter af bent dan bij ziekenhuis B.

Informatie over de kwaliteit van ziekenhuizen in algemene zin is leuk: het kan iets zeggen over zaken als veiligheidscultuur. Informatie over de kwaliteit van individuele artsen is beter.

Informatie al beschikbaar

Die informatie is er voor een flink deel al. Ook nu wordt van elke patiënt bijgehouden hoe ernstig deze eraan toe is, door wie hij wordt behandeld, en hoe dat afloopt.

Ongetwijfeld zal zo’n kwaliteitsindex van artsen niet in één keer perfect zijn, en zal soms een patiënt op basis van deze onvolledige informatie een verkeerde conclusie trekken. Maar liever een beetje verdwaald dan geheel het bos in gestuurd, om een bekend spreekwoord te parafraseren.

Iedereen in het EPD

Verzekeraars willen dat artsen de gegevens van hun patiënten gaan bijhouden in een Elektronisch Patiëntendossier. Mijn behandelend artsen mogen – onder voorwaarden – alles van me weten.

Maar is het dan zo onredelijk om te verwachten dat diezelfde ziekenhuizen zelf ook openheid van zaken geven?