Ha fijn, een ramp!

Rampen-tv maakt solidair. Waarom hebben we zo'n gezamenlijk tv-avondje eigenlijk niet vaker? Nederland Helpt Haïti gaf uiteindelijk zelf het antwoord. Door Paul de Lange.

© ANP

Op de Elfstedentocht na is er geen onregelmatiger terugkerend tv-evenement dan een dagje charitatieve rampen-televisie. Vijf jaar geleden was de vorige editie. Wanneer de volgende zal zijn weet niemand.

Voor de tv-kijker die dat al in zijn hoofd durfde te halen was er nauwelijks ontkomen aan, vorige week donderdag. Gelegenheidsradiozender 555 zond overdag veelvuldig op tv uit. Zappelin, Jeugdjournaal, DWDD: alles stond in het teken van de ramp.

Papoea Nieuw Guinea

Hart van Nederland was zelfs omgedoopt tot Hart voor Haïti. En dan was er natuurlijk ook nog de gezamenlijk verzorgde uitzending Nederland Helpt Haïti (hoe armlastig het land ook moge zijn, de naam allitereert in elk geval een stuk lekkerder dan wanneer, om maar eens wat te noemen, Papoea Nieuw Guinea het epicentrum zou vormen).

En gezamenlijk was het zeker. Vlekkeloos en vakkundig ook. In een paar dagen tijd hadden vele handen licht werk gemaakt. Een compleet doch gepast sober gala was uit de grond gestampt. Alsof er maandelijks een ramp plaatsvindt, en niet vijfjaarlijks. Knap werk.

De spotlichten werden vooral gericht op de ongebruikelijke combinaties. 'Omdat het illustreert dat je op deze dagen echt niet zonder elkaar kan', lichtte presentatrice Linda de Mol toe. Vond ook André Rouvoet naast Geert Wilders. Of Guus Meeuwis naast Jörgen Raymann. En Carice naast Dinand.

Twee netten

Eendrachtig, samen sterk, schouders eronder: de sfeer op de studiovloer kwam ruisloos over op het scherm. Het voelde bijna als een avondje tv uit de tijd van twee netten, of misschien zelfs wel uit de tijd van één net.

Vanuit dit gebroederlijke samenzijn rees een onuitgesproken vraag: waarom hebben we zo'n tv-avond eigenlijk niet vaker? Niet alleen na een ramp, maar ook gewoon af en toe zonder aanleiding? Een avondje alle tegenstellingen overboord, wat zou er tegen zijn?

Antwoord

Zo ergens halverwege sloop in de uitzending onbedoeld een antwoord op die vraag. De nadruk op wie er allemaal in het telefoonpanel zaten, maakte sommige afwezigen verdacht (was Alexander Pechtold er wel, of Femke Halsema?).

De oproepen om te geven wat je kunt missen sloegen langzamerhand over in inspelen op het gevoel van verzuimers. "Er zijn vast mensen die nog niet gegeven hebben", probeerde De Mol spijtoptanten te prikkelen. Allesbehalve dwingend, maar toch: wie nog niet had gedoneerd, maakte ook niet langer onlosmakelijk onderdeel uit van het geheel.

Zo ging het groepsgevoel onherroepelijk gepaard met groepsverplichtingen. Waar sociale cohesie is, komt sociale controle ongevraagd mee. De warme deken van solidariteit toonde zijn eerste verstikkende trekjes.

Scheef oog

Zelfs Pauw&Witteman lieten boezemvriend ironie een keertje thuis. Koekjesbakkende kinderen zullen daags na de tv-actie met een scheef oog naar de luilakjes uit hun klas hebben gekeken.

Het was fijn allemaal, voor zo eens in de vijf jaar. Maar in meer dan één opzicht is rampen-tv er gelukkig niet veel vaker.

Nederland Helpt Haïti,
Eenmalige uitzending, terugkijken kan bij de NOS, RTL of SBS