Zwijgen kost levens

Minister Hans Hillen verbiedt Kunduz-militairen om rechtstreeks met de media te praten. Dat zou operaties in gevaar brengen. Maar juist het monddood maken van militairen kan levensgevaarlijk zijn. Door Arjan Dasselaar

Foto:  ANP

Journalisten waken streng over hun eigen vrijheid van meningsuiting. Als de PVV – naar later blijkt met volledige instemming van de verantwoordelijke minister – de persoonsgegevens van journalisten opvraagt, wordt er op Radio 1 tientallen minuten over gepalaverd.

Daar is niets mis mee, maar het schept wel de plicht voor journalisten om minstens net zo alert zijn op schendingen van de vrije meningsuiting bij anderen.

Zeker als het om militairen gaat, die in Nederland vaak genegeerde groep van mannen en vrouwen die het vuile werk opknappen waaraan onze vrijheid mede te danken is.

Spreekverbod voor militairen

Bij dezen dan. Defensieminister Hans Hillen vindt dat in Kunduz gelegerde militairen niet meer met de media mogen praten. Hillen kwam met die mededeling nadat militairen via de pers duidelijk hadden gemaakt dat er in Kunduz het nodige schort aan de logistiek.

Volgens Hillen hebben militairen 'altijd gemopperd', waarmee hij lijkt te suggereren dat je klagende militairen dus per definitie niet serieus hoeft te nemen. Toch moeten ze hun mond houden, want anders komt hun veiligheid in gevaar. 

Ongevaarlijk óf nuttig

Het is natuurlijk van tweeën één.

Of militairen verspreiden onbetrouwbare informatie, en in dat geval hoeft Hillen zich daar ook geen zorgen over te maken. Er is maar één ding beter dan een vijand die van niets weet, en dat is een vijand die ten onrechte denkt over juiste informatie te beschikken.

Of militairen spreken wel de waarheid over de problemen die ze rapporteren, en in dat geval moeten ze juist met de media kunnen praten.

Ultragevaarlijk werk

In oorlogen vallen doden, ook als ze ‘politiemissies’ heten. Als in vredig Nederland werknemers hun dagelijkse arbeid niet overleven, staat er gelijk een roedel agenten, inspecteurs en journalisten bij om te kijken of er iemand wat te verwijten valt.

Militairen zijn minder goed beschermd. Hoewel niemand er graag over praat, houden politici, media en publiek er natuurlijk rekening mee dat er mensen kunnen sneuvelen. Het duurt dus langer voordat er argwaan ontstaat en de vraag gesteld wordt of een militair sterfgeval te vermijden was geweest.

Gesmeerde logistiek

In dit geval was Hillen blijkbaar boos omdat militairen via de media hadden geklaagd over logistieke problemen bij de start van de Kunduz-missie. Dat lijkt iets triviaals. Maar de krijgsmacht staat of valt bij gesmeerd lopende logistiek.

Als militairen klagen over problemen tijdens een missie, verhoogt dat de kans dat de verantwoordelijk minister – inderdaad: Hans Hillen – gedwongen wordt die problemen op te lossen. Door te mogen klagen krijgen militairen dus de vrijheid om op te komen voor hun eigen veiligheid.

Geheim was al geheim

Dat het niet heel handig is als militairen op hun persoonlijke weblog gaan melden dat er morgen om ‘0600J’ een aanval plaatsvindt op een Taliban-doelwit, dat spreekt voor zich. Maar dat gedrag hoeft Hillen niet te verbieden, want dat is al verboden.

Hillen zou eens over de oceaan kunnen kijken, naar dat land dat het voortouw neemt in Afghanistan. Ook in de Verenigde Staten moest de legerleiding aanvankelijk behoorlijk  wennen aan militairen die niet alleen salueren, maar ook converseren.

Amerikaanse militaire bloggers

Tegenwoordig hebben Amerikaanse militairen die bloggen alweer een paar jaar hun eigen conferentie. En niet in een schuurtje achteraf, maar eentje waar talloze hoge omes komen spreken.

Misschien kan Hillen de energie die hij nu besteedt aan censuurpogingen beter wijden aan het schrijven van het openingswoord voor de onvermijdelijke Nederlandse editie van die ‘milblog’-conferentie.