En het feest ging door

Het geschiedde in die dagen dat de heersers van het koninkrijk der Nederlanden hun eigen volk waren gaan vrezen. Door Arjan Dasselaar

‘Ik zou het niet erg vinden als mensen zeggen: “Het is mooi geweest.”’

Wie sprak deze hoopvolle doch passieve en krachteloze woorden over het beëindigen van de feestelijkheden rond Koninginnedag, nadat er in Apeldoorn doden waren gevallen bij een mislukte aanslag op het Koninklijk Huis?

(A) Annie Rosing, 38, inwoner van de Amsterdamse volkswijk De Jordaan, die machteloos toe moest zien hoe dronken types de hoofdstad op stelten bleven zetten terwijl de dag bezoedeld was door een moordpartij waarbij de koninklijke familie net niet getroffen werd?

(B) Marius Job Cohen, 61, burgemeester van Amsterdam en aldus bij machte de feestelijkheden te beëindigen. Tevens deelnemer aan de ‘driehoek’, het overlegorgaan waarin politie, Openbaar Ministerie en burgemeester praten over het bewaken van de openbare orde.

Niet de baas

Het juiste antwoord is, helaas, niet (A). Dat is ernstig. Het betekent dat de burgemeester van de hoofdstad op zijn eigen grondgebied niet de baas was. Of niet wilde zijn. Welk van de twee was het?

Zou het kunnen dat Cohen de festiviteiten wel wilde stopzetten, maar dat niet kon? Burgemeesters mogen niet veel, maar wel iets. Zo is hij of zij machtig als het gaat om de openbare orde.

Daarnaast is het ambt van burgemeester een typisch Hollandse bestuursfunctie: eentje waarin je met veel praten en overleggen een hoop gedaan kunt krijgen. Ook als iets misschien formeel niet tot je bevoegdheden behoort.

Zelf uitzoeken

Maar het Radio 538-feest op het Museumplein hoste gewoon door. Volgens Het Parool liet Cohen ‘de organisatoren zelf bepalen of ze de feesten lieten doorgaan’.

Directeur Jan-Willem Brüggenwirth van Radio 538 zei op RTL4 dat de gemeente Amsterdam liet weten dat de muziekzender het zelf maar uit moest zoeken. Radio 538 ging vervolgens door tot acht uur.

Werk van de burgemeester

Niet sterk, wel begrijpelijk. Bedrijven als Radio 538 moeten geen beslissingen nemen met mogelijke gevolgen voor de openbare orde. Dat is het werk van de burgemeester.

Wat deed de gemeente dan wel? Nou, opnieuw volgens Het Parool: ‘Op circa twintig lichtborden [vroeg de gemeente] aan de bezoekers om naar huis te gaan uit respect voor de slachtoffers in Apeldoorn.’

Nederland anno 2009: leiden is vragen. Heel voorzichtig vragen: via nog geen twintig lichtborden op een stad met een oppervlakte van 219 vierkante kilometer.

Op het podium

Wat er natuurlijk had moeten gebeuren is het volgende. Cohen had op zijn fiets moeten stappen, zesde versnelling richting Museumplein. Podium op, microfoon in de hand, en als een leider uitleggen waarom het feestje voortijdig afgebouwd zou worden.

Desnoods gefaseerd, als dat vanwege beperkte treincapaciteit echt niet anders kon. Dat vereist dan wel een leider die natuurlijk gezag heeft, iets wat een voorwaarde zou zijn voor een gekozen burgemeester.

Bang voor het volk

Het gedrag van Cohen was geen incident. In mijn eigen stadsdeel, Bos en Lommer, ging het feest op het gelijknamige plein ook nog geruime tijd door nadat landelijk de vlaggen op overheidsgebouwen al halfstok waren bevolen. De stadsdeelvoorzitter bleek op zijn privénummer niet bereikbaar.

Waarom greep Cohen niet in? Huiverig voor het volk, waarvan mij in de afgelopen 12 jaar niet is opgevallen dat het zo gevaarlijk is dat het als een Mongoolse horde gepaaid moet worden?

Bang voor een claim van Radio 538, dat bij een formeel bevel van Cohen wellicht om schadevergoeding had kunnen vragen? Of wou de korpschef niet?

Applaus voor Aboutaleb

Het maakt niet uit, want het kan ook anders. Ahmed Aboutaleb, lid van dezelfde partij als Cohen, nam in Rotterdam wel de juiste maatregelen.

Hij gelastte veel festiviteiten af, sprak het publiek toe – tot applaus - en bewees daarmee dat karakter meer zegt over je geschiktheid als burgemeester dan het aantal paspoorten dat iemand heeft.

Ja, sommige bedrijven waren boos. Ja, sommige bezoekers waren teleurgesteld. Maar Aboutaleb liet zien dat een echte leider ook het voorbeeld geeft in goede manieren. Zoals rouwen op een dag dat Nederland zeven mensenlevens verloor na een mislukte poging tot regicide.

Tip de redactie