Het is even doorbijten, maar dan heb je ook wat. De kabinetsreactie op het rapport-Davids, met als gratis toetje een verrassende visie op het staatsrecht. Door Peter Wierenga.

Foto:  ANP

Speciale ontbijtsessies moesten eraan te pas komen om PvdA, CDA en ChristenUnie op een lijn te brengen. De zware kost van Davids werd met koffie en broodjes verteerd, en het moet gezegd: veel kritiek is overgenomen.

Het volkenrechtelijk mandaat had “adequater” (op zichzelf een onmogelijke formulering, want een mandaat is adequaat of niet) gemoeten en de Kamer had beter geïnformeerd moeten worden. Over het Amerikaanse verzoek om militaire steun én over de informatie van de eigen inlichtingendiensten.

Luguber

Dat laatste is best belangrijk. We weten inmiddels dat Bush en Blair de intelligence over Iraks massavernietigingswapens op zijn zachtst gezegd een beetje aandikten. Dat de Kamer niet goed geïnformeerd is, is normaal gesproken al een politieke doodzonde, maar krijgt een lugubere bijsmaak als het gaat om nuanceringen van de AIVD en MIVD. Want het gevaar dat uitging van Saddam Hoessein vormde dé legitimatie voor de oorlog.

Tussen haakjes

De hele reactie op Davids wordt typisch genoeg wel eerst even tussen haakjes gezet, met deze abracadabra. “Daarmee accepteert het kabinet de beschrijving van de feitelijke gang van zaken, waarbij het kabinet zich realiseert dat ieder van de destijds betrokkenen de beschrijving van de feitelijke gang van zaken leest en beoordeelt vanuit de persoonlijke beleving en herinnering,” zo schrijft het kabinet.

Je zou zeggen dat een minister een officieel rapport leest als minister, maar goed, Balkenende wil benadrukken dat hij “zuiver en integer” heeft gehandeld. Daar hecht onze premier altijd zeer aan.

Handelen

Ik wil het graag van hem aannemen. Het zou me niets verbazen als Balkenende zich zelfs een beetje in de luren heeft laten leggen, bijvoorbeeld door de mysterieuze for-your-eyes-only brief van Tony Blair. Alleen draait het daar niet om: in de politiek verantwoord je jezelf voor je handelen en niet voor je intenties.

Verantwoordelijk

Net zo vreemd is de passage over het staatsrecht. Het kabinet erkent dat het verantwoordelijk is voor het beleid van eerdere kabinetten, maar zegt tegelijk dat het in deze specifieke situatie - bijna zeven jaar na de inval in Irak - vooral gaat om de besluiten die zij thans nemen. “Verantwoording is immers ook een vooruitblik, bedoeld om lessen te trekken in het belang van een goed overheidsbestuur.” Ik ben benieuwd of staatsrechtgeleerden die visie delen...

Zo wordt wel mooi de angel uit het rapport gehaald. De PvdA verwelkomt de erkenning van Davids’ kritiek en tegelijk kan iedereen op het pluche blijven zitten.

Inhoudelijk debat

Behalve als het aan Alexander Pechtold ligt uiteraard, of aan Femke Halsema. Volgende week mogen ze de degens kruisen met Balkenende. Helaas is écht debat zeldzaam zodra de coalitie onderling akkoord is. Dat zou jammer zijn, want het is de hoogste tijd voor een inhoudelijk debat over dit zware onderwerp. Zonder abracadabra.