Tien dagen kwijt

Sinterklaas, Kerstmis, Oud & Nieuw: onze kalender verandert nooit. Hoewel… In 1582 sloeg de kalender op sommige plaatsen in de Nederlanden tien hele dagen over. Door Anno.

Al in de middeleeuwen kwamen wiskundigen erachter dat de Europese kalender, die was ingevoerd door Julius Caesar, niet klopte.

Er waren net teveel minuten in een kalenderjaar: elf om precies te zijn. Dat betekende dat de seizoenen langzaam verschoven.

De kerk vond het vooral vervelend dat Pasen daardoor steeds later gevierd werd. Daarom besloot paus Gregorius XIII aan het einde van de zestiende eeuw de Juliaanse kalender aan te passen.

Pauselijke bul

In februari 1582 stuurde Gregorius alle landen een pauselijke bul, waarin stond welke wijzigingen zij moesten invoeren. Ieder land moest eerst tien dagen overslaan: dan zou de tijdtelling weer kloppen.

En in plaats van iedere vier jaar een schrikkeljaar, moest er nu af en toe een schrikkeljaar worden overgeslagen. Maar vanwege de net uitgebroken Reformatie waren landen als Engeland, Denemarken en Zweden helemaal niet van plan de paus te gehoorzamen. Zo werd de tijd in Europa een twistpunt.

Ook in de Nederlanden waren niet alle gewesten gehoorzaam. De hertog van Anjou, in naam de baas van de Nederlanden, gaf het bevel om 25 december 1582 op 14 december te laten volgen. Maar alleen Zeeland en Brabant deden dat direct.

Weigeren

Veel Nederlandse streken weigerden de verandering in te voeren. Zo kon het gebeuren dat een reiziger die op 22 februari 1583 uit Groningen vertrok, op 11 februari aankwam in Hoogezand – 15 kilometer verderop. Uiteindelijk zou het bijna 120 jaar duren voordat heel Nederland de Gregoriaanse kalender gebruikte.

Het duurde echter nog tot 1909 tot overal in Nederland ook dezelfde tijdsaanduiding werd gehanteerd. Lees hier hoe de komst van de spoorwegen ervoor zorgde dat de klok overal in Nederland gelijk stond.

Dit was de laatste Anno NU op Nu.nl. Anno wenst alle lezers van Nu.nl een gelukkig 2010! Reageren? Ga naar www.anno.nl.

Tip de redactie