Westerbork: een veilige haven?

Afgelopen weekend gingen twee barakken uit kamp Westerbork in vlammen op. Westerbork werd als vluchtelingenkamp gebouwd, maar was voor velen, waaronder Anne Frank, een doorgang naar de vernietigingskampen. Door Anno.

In 1933 komt Hitler in Duitsland aan de macht. Veel Duitse joden vluchten naar Nederland. Om hen onderdak te bieden, bouwt de Nederlandse regering met hulp van de joodse gemeenschap vluchtelingenkamp Westerbork.

Het moet een tijdelijke opvang worden met een synagoge en voetbalveldjes, slaapzalen voor de vrijgezellen en voor de gezinnen kleine huisjes met vrolijke rood-wit geruite gordijnen. Tijdelijk, omdat de anti-joodse wind in Duitsland vast snel weer zal overwaaien.

Veilige haven

Een verslaggever die het kamp bezoekt, schrijft: ‘Het is nog slechts een kwestie van weken voordat men de eerste vluchtelingen in het kamp zal opnemen. Moge het voor hen, ondanks het gemis van veel dat zij hadden, een veilige haven zijn.’

Westerbork is net af als de Duitsers in 1940 Nederland binnen vallen. Zij nemen het kampbeheer in Westerbork over, maar het kamp wordt nog steeds gezien als opvangplaats voor joden. Op 5 juli 1940 adviseert een rabbijn een groep Duits-joodse vluchtelingen zelfs om naar Westerbork te gaan. Hij geeft ze een treinkaartje en de routebeschrijving mee.

Doorgang

Bijna ongemerkt verandert Westerbork van een vluchtelingenkamp in een doorgang naar de vernietigingskampen. Pas in 1942 begint het te dagen, als de bewoners de barakken moeten volbouwen met stapelbedden voor nieuwe bewoners.

‘Waar die mensen hun spullen moeten laten weet ik niet. Het lijkt waarachtig wel dat die mensen hier niet lang zullen blijven’, aldus een bewoner, zonder te vermoeden dat Westerbork voor ruim honderdduizend mensen het voorportaal van de dood zal zijn.

Joden uit het hele land werden naar Westerbork gebracht, door Nederlandse politiemannen. Lees hier hoe de politie braaf deed wat de Duitsers zeiden.

De column Anno NU geeft wekelijks een stukje geschiedenis bij het nieuws. Reageren? Ga naar www.anno.nl.

Tip de redactie