Vijf mensen en een rouwboeket

Die foto. Vijf mensen, één tafel en een afzichtelijk bloemstuk – meer is het niet. Maar alles staat erop. Een jaar lang geouwehoer over een club in de fik past in één beeld. Door Thijs Zonneveld.

Foto:  ANP

Geen idee wie de kunstenaar is achter deze plaat, maar hij verdient een lintje. De compositie, de kleuren, de mensen, de boodschap: alles klopt. Zelfs als je een jaar lang op een vlotje in de Stille Oceaan had gedobberd en deze foto zou zien, dan wist je meteen hoe het zat.

De foto vertelt een verhaal over een voetbalclub, maar met voetbal heeft het allang niets meer te maken. De mensen op de foto dragen nette pakken en kijken chagrijnig.

Het gaat niet over een balletje binnenkant paal, en zelfs niet meer over een knipoog in Zagreb. Het gaat over regeltjes en commissies en statuten en reglementen en ledenraden en aandeelhoudersvergaderingen. Het gaat over macht en ego's.

Afstand

Vier mensen zitten aan een tafel, de vijfde loopt achter ze langs. Johan Cruijff is vlakbij, maar tegelijkertijd heel ver weg. Je voelt de afstand. Rechts doet voorzitter Steven ten Have alsof hij in gesprek is met de mevrouw naast hem, die zich verstopt achter een paar bloemen en twee flessen water. Ten Haves schedel glimt door een combinatie van zweet en felle lampen, zijn hoofd hangt in de lus van zijn stropdas.

De mevrouw naast hem heet Marjan Olfers, maar haar naambordje staat voor de neus van Ten Have. Foutje. Misschien heeft iemand de bordjes wel verwisseld. Een aanhanger van het Cruijffisme uit de ledenraad bijvoorbeeld, of een journalist van de Telecruijff. Ieder stukje imagoschade is meegenomen.

Links van het midden zit Edgar Davids. Hij leest zo hard als hij kan in de papieren die voor hem liggen. Zijn ogen rollen over de regels, misschien mompelt hij zelfs wel quasi-geïnteresseerd 'hmmm', maar hij krijgt er niets van mee. Edgar leest alleen maar omdat hij Johan Cruijff dan niet hoeft aan te kijken.

Verlosser

Paul Römer kijkt de Verlosser wel aan, over zijn schouder. Hij bedekt de papieren voor zich met zijn hand, alsof hij zich betrapt voelt terwijl hij spiekt bij een proefwerk. Misschien heeft hij ineens wel spijt van zijn grapje over JC en de zak van Sinterklaas. Cruijff kijkt vanuit de hoogte op hem neer. Hij haalt zijn broek en zijn neus op.

Je ziet aan alles dat het nooit meer goed komt tussen de vijf mensen op de foto. En ook dat het nooit goed is geweest. Ze denken allemaal dat ze gelijk hebben. De vier willen de vijfde eruit, de vijfde wil de vier eruit. Ze vechten een Koude Oorlog uit, en die is nog lang afgelopen. In de achtergrond gaapt niet voor niets een zwarte leegte.

Op de tafel staat een bloemstuk, rood en wit met orchideeën. Het is een rouwboeket voor een club die elke dag een beetje dood gaat.