Dictator vs. teddyberen

MINSK - 'Koop een hamburger', fluistert Oleg. Ik kijk hem vreemd aan. Bij de McDonalds in het centrum van Minsk verzamelen zich steeds meer mensen. 'Doe nou maar', zegt hij. Door Olaf Koens

Foto:  novum

Ik bestel een Big Tasty en betaal met een stapel waardeloze Wit-Russische roebels. Door het beschilderde glas van de hamburgerketen is te zien hoe zenuwachtig de geheime politie is. Iedereen die zich verdacht gedraagt is in no-time opgepakt.

Met de terugkeer van Vladimir Poetin, de onrust in het Midden-Oosten en aanslagen op allerlei plaatsen in wereld zou je het bijna vergeten, maar er zit aan de grens van Europa nog altijd een dictator in het pluche.

Aleksandr Loekasjenko heerst over Wit-Rusland op een manier die qua repressie niet veel onder doet voor Moebarak, Kaddafi of Assad. Het enige verschil is dat Minsk om de hoek is. Wie met de auto vroeg vertrekt, een paar espresso's in Berlijn en Warschau drinkt kan 's avonds al in de laatste dictatuur van Europa zijn.

Anders

Uit het warenhuis aan de overkant, uit de metro en uit de McDonalds komen steeds meer demonstranten. Ze willen laten zien dat er in het afgevlakte land toch nog mensen zijn die anders denken, mensen die anders willen.

Een brede kerel naast me duwt mijn rechterhand pijnlijk achter mijn rug. 'Wat doe je hier, klootzak', sist hij. Ik leg verbaasd uit dat ik een hamburger eet. Hij kijkt naar de Big Tasty geeft me een duw. 'Ophoepelen met je hamburger', zegt 'ie. Oleg staat verderop en knikt. Gouden tip, zo'n hamburger.

Dubbelbestaan

Oleg heeft een dubbelleven. Als Oleg werkt hij in het Orwelliaanse Wit-Russische ministerie voor Buitenlandse Zaken en stelt lijstjes op van burgers die commentaar geven aan de buitenlandse pers. Als Aleh, de Wit-Russische verbastering van diezelfde naam, waarschuwt hij diezelfde burgers van te voren en organiseert hij protesten en bijeenkomsten.

'Het is niet alleen een dubbelleven, het is een dubbelbestaan', legt hij uit. 'Soms weet ik niet meer wie ik ben. Dan haat je de oppositie, dan haat je de president'.

Symboliek

Wanneer het protest voorbij is lopen we samen door het centrum van de stad. Minsk is alles wat je bij een dictatuur voorstelt. Groots, verlaten en vooral – brandschoon. Oleg is kwaad. 'Er waren te weinig mensen, een hamburgerprotest heb je natuurlijk niets aan'. Ik knik.

'Ze moeten groter durven denken, men heeft symboliek nodig'. Hij gooit zijn handen in de lucht. 'Weet ik veel – desnoods gooien ze een hoop teddyberen uit een vliegtuig. Iets!'

Teddyberen