25 mei wordt in Amerika de laatste aflevering van Oprah Winfrey uitgezonden. Ik heb haar show vanaf het begin beleefd als een moderne variant op de serie Roots. Een programma met zwarten speciaal voor blanken.

Foto:  ANP

Oprah wordt door veel mensen gezien als de vrouw die de zwarten in Amerika een nieuw gezicht gaf. Het schijnt dat veel niet-blanken over de hele wereld door Oprah weer wat trotser zijn. Ik snap daar niets van.

Oprah is de Louis Amstrong van de televisiewereld. Trompettist Amstrong werd door veel zwarte muzikanten verguisd omdat hij de blanken precies de neger gaf waar ze iets mee konden.

Een gezellige dikkerd die, voor de mensen die jazz niet begrepen, er nog wat bij zong. Amstrong zong precies zoals blanke denken dat dikke negers zingen. Nog steeds staan er tijdens verjaardagen en tijdens BBQ’s, als het zestiende kratje witbier naar binnen is geklokt, mensen op die Wonderful World van achter uit de keel raspen. Lachen.

Oprah’s show wordt, zeker de laatste maanden, geroemd door allerlei vakgenoten. Linda de Mol schijnt fan te zijn. Geen verrassing. Linda maakt de blanke variant op Oprah’s show. Geen interviews maar een woeste klompendans vol hysterisch gelach in een decor vol Echte Hollanders.

Feel good televisie tot je er bij neervalt. Wat Linda echt bewondert is de marketingstrategie achter Oprah. Die is bijna 1 op 1 overgenomen. Zet jezelf neer als een meelevende, beetje leuke, speelse vrouw die zelfs af en toe een beetje geil is, vertel in ieder interview dat je nog gewoon naar de schoolavond van je kinderen gaat, leun zo hard mogelijk aan tegen echte actrices, zoals Monique van der Ven en Annet Malherbe en als Nederland daar aan gewend is begint het grote binnenslepen.

Een Linda tijdschrift, een Linda televisieserie, een Linda film. Linda als levensgevoel. De Linda lezen en denken: ik ben net zo’n malle, geinige vrouw met een rare homo als huisvriend.

Oprah heeft dat uitgevonden. Mensen laten geloven in haar gewoonheid en daarna de miljoenen binnenslepen. Ik zou als zwarte Dijkshoorn pislink zijn op Oprah. Net zoals ik pislink zou zijn op Gerard Joling als ik homoseksueel was.

Door Joling denkt half Nederland dat homo’s nog steeds ieder weekend hun reet laten harsen en verlekkerd loeren naar ieder hapje met twee ballen in zijn broek. Was ik een homoseksuele slager die al 35 jaar met zijn vriend een volkstuintje heeft, ik zou me door Joling zwaar gestigmatiseerd voelen.

Oprah heeft van de zwarte Amerikaan een karikatuur gemaakt. De perfecte zwarte vrouw heeft steil haar, vindt Tom Cruise een schat van een jongen en deelt gillend cadeautjes van 20.000 euro uit aan haar publiek. Oprah is ooit bedacht door Oprah en niemand acteert Oprah beter dan Oprah. Oprah is zo populair in de Verenigde Staten omdat zij de negerin is waar blanken iets mee kunnen.

Ze is rijk, ze leest, ze lacht en ze helpt de armen. Veel mensen denken dat Oprah dat uit eigen zak betaalt. Zo sterk is het merk Oprah.

Maar het blijft doelgroep-televisie. Een luguber genre. Misschien wel het ergste voorbeeld van doelgroep-televisie is “Rayman is laat.” Rayman, de black guy you hate to love. Kijken naar Jorgen Rayman zijn show roept dezelfde gevoelens op als kijken naar Oprah.

Ik kijk naar een man die heel bewust spreekt en presenteert als een Surinamer. Hij vertelt in veel van zijn sketches hoe hij als Surinamer naar de blanke medemens kijkt, maar dan wel zo dat de blanke medemens er besmuikt om kan lachen.

Ik zou daar zelf wat treurig van worden, een carrière gebaseerd op mijn afkomst en kleur. En dat dan ook nog in een jurk zitten vertellen. Dat doet Oprah dan weer beter. Die is binnenkort lievelingsnegerin af en kan samen met al haar blanke vrienden haar geld er doorheen gaan jagen.