Functionele arrogantie

Volgens Mara Simons kan de onbeleefdheid van chirurgen tot medische ongelukken leiden. Het omgekeerde is waar. Door Jean Wagemans.

Chirurgen zijn arrogante, onbeleefde horken. Dat schrijft co-assistent Mara Simons (niet haar echte naam) in een verslag over haar belevenissen in een ziekenhuis.

Simons vindt het gedrag van de chirurgen ronduit ongemanierd. Ze zeggen bijvoorbeeld geen ‘dankjewel’ als er een kopje koffie voor ze wordt neergezet. En ze groeten niet terug als je ‘goedemorgen’ zegt.

Training

Volgens Simons moet deze situatie dringend worden verbeterd met behulp van een door ruimtevaartorganisatie NASA ontwikkelde training in Crew Resource Management. Die training heeft tot doel ondergeschikten af te helpen van de angst om tegen hun meerderen in te gaan. Daardoor kunnen fouten worden voorkomen.

De training is nodig, zo stelt Simons, omdat de onbeleefdheid van chirurgen niet zonder gevaar is: “Het gevoel van complete superioriteit van de gemiddelde chirurg vind ik verbijsterend” (NRC Handelsblad, 19 januari 2012).

Beleefdheidstheorie

Ik vind het juist verbijsterend dat mensen die geen chirurg zijn zich wél aan de normale omgangsvormen houden. De zogeheten ‘beleefdheidstheorie’ heeft daar echter een mooie verklaring voor.

Het inwilligen van een verzoek kost meestal tijd en moeite. Dus als je iemand vraagt om iets te doen, dan kan dat door de betreffende persoon als een inperking van zijn handelingsvrijheid worden ervaren.

Verzoeken worden daarom vaak met verzachtende woorden omkleed. In plaats van ‘Geef me je auto!’ zeg je dan: ‘Kan ik misschien even je auto lenen? Alleen als jij hem niet nodig hebt, hoor!’

Uitzonderingen

Volgens dezelfde theorie zijn er ook gevallen waarin deze franje achterwege kan worden gelaten. Ten eerste in een noodsituatie. Niet veel mensen zullen hun brandende huis uit rennen met de vraag: ‘Mag ik misschien even je mobiele telefoon lenen om de brandweer te bellen? Alleen als jij hem niet nodig hebt, hoor!’

Ten tweede wanneer het inwilligen van het verzoek in het belang is van degene aan wie dat verzoek is gericht. Niemand zal zich geschoffeerd voelen als de gastheer zegt: ‘Kom binnen!’ of ‘Ga zitten!’

En ten derde wanneer degene die het verzoek doet een hogere plaats inneemt dan degene aan wie het verzoek wordt gedaan. Een sergeant moet gewoon tegen zijn manschappen zeggen: ‘Vuur!’ En een chirurg moet gewoon tegen zijn assistent zeggen: ‘Scalpel!’ Anders gaat het fout.

Bedankt

De klacht van Simons is dus de wereld op zijn kop. Zij stelt dat de onbeleefdheid van chirurgen tot medische ongelukken kan leiden. Maar die onbeleefdheid heeft juist tot doel om medische ongelukken te voorkomen! Niet teruggroeten, niet bedanken voor een kopje koffie. Het is de perfecte voorbereiding op het werk in de operatiekamer.

Simons zou de chirurgen moeten bedanken. Voor de toewijding waarmee ze haar opleiden. Want het is heus niet gemakkelijk om de hele tijd zo onbeleefd te doen.
 

Lees meer over:
Tip de redactie