Een vreemd luchtje

In de speciale zomereditie van de column “De wondere wereld van het argumenteren” wordt wekelijks een interessante argumentatieve techniek uit de doeken gedaan. Met voorbeelden uit de vakantiesfeer, en een geheimtip. Door Jean Wagemans.

In deze vierde zomercolumn aandacht voor een bijzonder bestanddeel van de retorica, te weten de leer van de 'stock issues'. Dat zijn de achtereenvolgende kwesties die je moet behandelen als je op een overtuigende manier een plan wilt verdedigen.

Komt dat tijdens de vakantie ook voor dan? Jazeker! Want terwijl de meeste politici met zomerreces zijn, halen de professionele plannenmakers tijdens de vakantie hun ideeën voor het komende politieke seizoen alvast uit de ijskast.

Zo opperde Stefan Diender, directeur van het Amsterdamse Toerisme & Congres Bureau (ATCB), in een interview over de aantrekkelijkheid van Amsterdam voor toeristen dat het Damrak een Champs-Élysées moet worden en dat er een grote attractie in de regio moet komen om meer gezinnen naar de stad te trekken (NRC, 10 augustus 2011).

Stock issues

Volgens de klassieke retorica zijn er verschillende kwesties die je aan de orde moet stellen om een plan te verdedigen. In de eerste plaats moet je aantonen dat er een probleem is. In de tweede plaats moet je aantonen dat het probleem veroorzaakt wordt door het huidige beleid.

In de derde plaats moet je aannemelijk maken dat het door jou voorgestelde plan het probleem oplost. En in de vierde plaats moet je aantonen dat het plan geen onwenselijke neveneffecten heeft.

Het idee achter deze retorische theorie is heel eenvoudig. Als iemand de eerste twee zaken niet kan aantonen, dan heeft het geen zin om iets aan het huidige beleid te veranderen. En als hij de laatste twee zaken niet aannemelijk kan maken, dan deugt het voorgestelde plan niet.

Wietrokende toeristen

Nu terug naar het plan van Diender. Wat is het probleem waarvoor zijn idee een oplossing biedt? Er komt een "record aantal toeristen" naar Amsterdam. Verder stelt hij: "Toeristen kunnen hier terecht voor de fun maar ook voor cultuur. Die diversiteit maakt Amsterdam aantrekkelijk, hierop scoren we in onderzoeken hoog.” Er is er dus geen vuiltje aan de lucht.

Maar er is wel iets anders aan de hand met de lucht in Amsterdam. Diender is namelijk "bang dat het imago van Amsterdam verslechtert door wietrokende toeristen in de stad". In het interview wordt verder niet vermeld op welk onderzoek deze persoonlijke vrees is gestoeld.

Terwijl het eerste punt van de 'stock issues' dus door Diender wordt afgedaan met een door hemzelf verzonnen probleem, laat hij zich over de andere drie te behandelen punten helemaal niet uit. Worden gezinnen afgeschrikt door wietrokende toeristen? Komen ze daarom niet naar Amsterdam? Moet er daarom een grote attractie in de regio komen?

Reuzenrad

Maar dat is niet het enige retorische manco. Als je een plan hebt, is het voor het publiek dat je wilt overtuigen handig om te weten wat het precies inhoudt. Bent u inmiddels ook zo benieuwd welke grote attractie het bureau voor de gezinnen in petto heeft?

Daarover laat Diender zich niet uit. Althans, niet in positieve zin. Wel laat hij de lezers weten wat het in ieder geval niet gaat worden. Er komt geen Disneyland in de buurt van Amsterdam. En ook geen reuzenrad. Waarom niet? Dat hebben andere steden al!

Geheimtip

Op de vraag of er geld is voor nieuwe initiatieven van zijn bureau zegt Diender: "We moeten creatiever worden. Er is steeds minder geld beschikbaar vanuit de gemeente, maar vooral ook vanuit het Rijk."

Ik hoop niet dat hij met het woordje 'creativiteit' doelt op 'het verzinnen van een probleem bij een oplossing'. Want als de politici die over zijn plannen moeten beslissen daar achter komen, dan zullen ze die zeker niet ondersteunen.

Ik raad Diender aan om tijdens de resterende vakantieweken nog eens goed na te denken over de presentatie van zijn plannen. Om de retorische creativiteit te stimuleren kan hij de ramen van zijn kantoor het beste wagenwijd openzetten. Zeker als dat kantoor in de binnenstad van Amsterdam ligt. Daar hangt een enigszins vreemd, maar naar het schijnt buitengewoon creatief luchtje.

Lees meer over:
Tip de redactie