Alle homo’s blij

Gisteren was het in Tilburg Roze Maandag. Honderdduizenden bezoekers krioelden over de enorme kermis, van wie een flink deel gay was. Amsterdam doet er nog een schepje bovenop en lokt Amerikaanse homo’s met de nieuwe slogan ‘Everyone’s gay in Amsterdam’. Waarom toch dat blije gedoe met die gays? Door Onze Taal.

Be gay for a day’ was gisteren de slogan van Roze Maandag. Is dat een slimme leus? Puristen zullen zeggen van niet: taalpuristen omdat ’t Engels is, en ‘homopuristen’ omdat homo zijn geen keuze is.

Flintstones

En toch kan het wel, één dagje gay zijn. Want hier wordt gespeeld met de oorspronkelijke betekenis van gay: ‘vrolijk’. De periode 1890-1900 heette in Amerika de ‘gay nineties’, en de Flintstones hadden elke aflevering een ‘gay old time’.

Gay. Hoe kon dat Engelse woord voor ‘blij’ het woord voor ‘homo’ worden? In de Middeleeuwen was het vanuit het Frans (gai) in de betekenis ‘vrolijk’ in het Engels terechtgekomen, en ook in het Nederlands trouwens: ‘lustich ende gay’.

Vrouwenversierders

Vanaf de zeventiende eeuw werd gay met frivoliteit en een losse moraal geassocieerd. In de negentiende eeuw kon gay life ‘prostitutie’ betekenen en was een gay house een bordeel. Maar gay men waren geen homo’s, het waren vrouwenversierders.

Pas na 1930 begon gay naar homo’s te verwijzen. Dat kwam door hun ongebonden levensstijl, die in schril contrast stond met het burgerlijke leven. Mensen die het ‘rechte pad’ volgden en deugdzaam getrouwd waren, heetten dan ook straight of square.

Flikker

In de jaren zestig en zeventig liet de homobeweging van zich horen en begon de grote emancipatie. Omdat homosexual veel te klinisch werd gevonden, kreeg het woord gay de overhand. Marvin Gaye voegde misschien wel niet voor niets die e toe. (Maar Tyson is wel proud to be Gay.)

In het Nederlands is ook weleens geprobeerd om een equivalent voor gay te bedenken, want homo klinkt niet erg ‘vrolijk’ en flikker, nicht of poot kun je nou niet echt neutraal noemen. Toch hebben blij en vrolijk het niet gered. Het roze theologische tijdschrift Vroom & Vrolijk is bijvoorbeeld ter ziele. Homo is in onze taal de vaste term geworden.

Homohoofdstad

Maar als het aan Amsterdam ligt, dat graag weer dé homohoofdstad wil worden, zeggen we over tien of twintig jaar misschien alsnog allemaal ‘gay’. Er gaan namelijk stemmen op om de stad tweetalig Nederlands en Engels te maken. Een paradijs voor Amerikaanse toeristen, gay en straight. Everybody happy!

Reageren? Ga naar www.onzetaal.nl.
 

Tip de redactie