DEN HAAG - "Welkom, weest welkom, gij Prinselijk Paar. Hoort onze geestdrift, weerklinkend in zang, 'n juichende echo van vreugd door niets meer in te tomen." Dat werd op 9 maart 1966 in de Amsterdamse RAI gezongen voor Beatrix en Claus die de dag erop in de hoofdstad zouden trouwen.

Dat de toekomstige koningin van Nederland twintig jaar na de Tweede Wereldoorlog met een Duitser thuiskwam, was voor grote delen van de natie een enorme schok. Dat Claus door Hitler in een uniform was gestokenn, ook al was hij toen maar een snotjoch, konden velen helemaal niet verwerken. Commotie alom.

Het paar zag die problemen van tevoren en had, overigens niet alleen daarom, in alle rust aan zijn relatie en de bekendmaking van eventuele trouwplannen willen werken. Maar dat ging mooi niet door. Op 1 mei 1965, ongeveer een jaar na hun eerste ontmoeting in Duitsland, maakten Beatrix en Claus een ochtendwandeling door de tuin van haar kasteeltje, Drakensteijn in Lage Vuursche. Buiten het hek stonden fotograaf John de Rooij en verslaggever Eelke de Jong. Ze zagen de kans De Romance vast te leggen.

'This is the man'

Juliana en Bernhard, ongerust geworden door het bericht dat er foto's waren gemaakt, stuurden op de avond van de 5de mei een communique de wereld in, waarin ze de geruchten over een verloving "voorbarig" noemden en vroegen om "rust en tijd voor een weloverwogen beslissing". Daarmee gaf het koninklijk paar indirect te kennen dat er wel degelijk iets aan de hand was en op 6 mei kon de hele wereld dat dan ook zien: de Daily Express bracht Beatrix en haar nog onbekende geliefde groot op de voorpagina, onder de kop: "Royal Romance Drama" met als chapeau "This is the man".

Het Telegraaf-concern, dat aanvankelijk reserves had, besloot de foto ook maar meteen te brengen en 's middags prijkte het verliefde stel op Het Nieuws van de Dag, een middagkrant van de Telegraaf voor Amsterdam en omgeving. Weer een dag later wist de Bild Zeitung te melden dat de vriend van Beatrix Claus von Amsberg was, een 38-jarige Duitse diplomaat die op een vrijgezellenflat in Bad Godesberg woonde.

In binnen- en buitenland barstten stromen van publicaties los. De Duitse damesbladen jubelenden "uber die deutschen Manner an der Seite von Hollands Herscherinnen". Die Duitse afkomst en wat daarmee samenhing was in het Nederland van na de oorlog voor nummer drie in de rij nou juist het probleem. Bekend werd dat Claus -zoals iedere schoolgaande jongen - bij de Hitlerjugend was geweest, bij de Arbeitsdienst, bij de reserve-pantserafdeling in Neurippin en, in de laatste twee maanden van de oorlog, bij de zich toen al terugtrekkende 90ste pantserdivisie in Italie.

Boos

Joods Nederland was boos en verdrietig, onder het voormalig verzet was er weerstand (Hans Teengs Gerritsen poogde, als goede vriend van Bernhard, die weerstand te breken) en eigenlijk werd er in allerlei kringen aan de toekomst van de relatie getwijfeld. De regering stuurde dr. L. de Jong naar Italië om Claus' oorlogsverleden te onderzoeken.

Intussen zat er voor Beatrix en Claus niets anders meer op dan de verloving maar officieel bekend te maken: op 28 juni deden ze dat op televisie, samen met Juliana en Bernhard, met een zeer ongebruikelijke persconferentie. De fris en vriendelijk ogende Claus wist al heel wat mensen voor zich te winnen. Maar de verovering van Nederland door Claus was nog lang geen feit, ook niet nadat De Jong had gemeld dat Claus' oorlogsverleden best door de beugel kon.

Intellectuelen en kunstenaars vonden dat "de heer Von Amsberg noch voor, noch tijdens zijn loopbaan in dienst van de Westduitse regering overtuigende bewijzen aan de dag heeft gelegd van een diepgewortelde afkeer van wat het Derde Rijk beoogde en verrichtte". Ze stelden een verzoekschrift voor het parlement samen, waarin ze vroegen het huwelijk niet goed te keuren. Ook een aantal oud-verzetsstrijders richtte een dergelijk comite op: dan Margriet maar op de troon, vonden ze. De PvdA-man Nederhorst noemde Beatrix niet geschikt voor het koningschap. Er ontstond een hele discussie over de monarchie.

'Claus d'r aus'

De brievenrubrieken in de bladen stonden vol en de media enqueteerden jan en alleman. Teksten als "Claus d'r aus" verschenen op muren en bij een tocht in juli door het in die tijd toch al zo rumoerige Amsterdam kwamen de pamfletten voor een republiek in de koninklijke rondvaartboot terecht.

De almaar doorgaande Nederlandse protesten tegen Beatrix' keuze hielpen niet. Op 10 november ging de Tweede Kamer akkoord met 132 tegen 9 stemmen en op 8 december de Eerste Kamer met 65 tegen 5 stemmen. Het huwelijk werd vastgesteld op 10 maart 1966 in het hol van de leeuw: Amsterdam.

De beelden van die op goed Hollandse wijze totaal verregende trouwdag staan de meesten die ze hebben gezien nog voor ogen. Vooral het beeld van de koets, met daarop de onverstoorbare koetsier Hendrik van der Touw en daarachter de rook van een bom, is blijven hangen. Claus vertelde later dat "de verlovingstijd een heel moeilijke tijd was, die alleen te doorstaan was door hetgeen er tussen mijn vrouw en mij bestond."

Na de huwelijksreis naar Mexico ging Claus verder met het winnen van Nederlandse hartjes, onder meer door het lopen van de Vierdaagse. Het lukte hem uitstekend door zijn persoonlijke charme en oprechte belangstelling voor tal van terreinen.

Halve heilige

De man werd uiteindelijk als een halve heilige afgeschilderd. Iedereen besefte hoeveel steun Beatrix had aan "hij die mij steunt, aanvult en zonodig corrigeert" en raakte ervan doordrongen wat voor waardevolle vader hij voor de drie jonge prinsen was. Zijn intelligentie en diplomatie, zijn interesse in mens en wereld namen uiteindelijk heel Nederland voor hem in. Een overstelpende hoop huldeblijken werd geuit ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag op 6 september 1996. Ministers en andere autoriteiten struikelden bijkans over hun eigen lofuitingen aan de prins, die zelfs bij de linkse pers geen kwaad meer kon doen. De Koningin, even gewoon mevrouw van Amsberg, knikte bij al het goeds hevig instemmend.

Prins Claus genoot, hoewel hij verjaardagen altijd maar domme vertoningen vond. Hij hield er ook niet echt van in de belangstelling te staan, zo bleek eens tijdens een interview: "Wat het betekent om de hele tijd in een glazen huis te zitten, dat gevoel kun je niet inschatten. Het is veel moeilijker dan ik had gedacht."