DEN HAAG - Het was een stralende jongeman met wie prinses Beatrix in 1965 thuiskwam. De tegenstand tegen zijn Duitse achtergrond overwon hij met zijn charme en verstandige, rechtschapen karakter. Het leek uitstekend te gaan met prins Claus toen zijn vrouw in 1980 de troon besteeg. Maar twee jaar later was het mis met de 'prins-gemaal'.

Er openbaarden zich 'klachten van depressieve aard', zoals de Rijksvoorlichtingsdienst ze omschreef. Maandenlang zou hij onder behandeling zijn, in Nijmegen, Bazel, Breda. Zijn klachten werden in verband gebracht met een tekort aan interessant werk. "Mijn vrouw kreeg een afgebakende taak waar ik meestal buiten stond, afgezien van staatsbezoeken en ontvangsten", zou hij later zeggen. 'Den Haag' keek uit naar inhoudelijke taken voor de prins.

Twee jaar later was hij zover opgeknapt, dat hij weer een volledige dagtaak op zich kon nemen. Hij werd in 1984 benoemd tot lid van de raad van commissarissen van De Nederlandsche Bank en voorzitter van het Platform Verkeer en Waterstaat. Hij was al bijzonder adviseur voor ontwikkelingssamenwerking en kreeg nu ook nog de functie van inspecteur-generaal op dit ministerie.

'Glazen huis'

De prins vertelde later ook dat het lidmaatschap van het koninklijk huis hem behoorlijk was tegengevallen. "Wat het betekent de hele tijd in een glazen huis te zitten, dat gevoel kun je niet inschatten. Het is veel moeilijker dan ik had gedacht. De leden van het koninklijk huis zullen wat inspraakmogelijkheden ook wel altijd onderaan de lijst staan. Dat is weleens moeilijk te accepteren."

De prins zette zijn leven zo goed en zo kwaad als het ging weer op poten en het leek lange tijd wel weer te gaan. Wel viel het velen eind jaren tachtig op dat de prins zo stijf was en zo'n maskerachtig gelaat begon te krijgen. Gespeculeerd werd over de ziekte van Parkinson, die een dergelijke variant kent.

In maart 1991 gaven de koningin en de prins een tv-interview ter gelegenheid van hun zilveren huwelijk. Over zijn depressies zei de zeer breekbaar ogende prins: "Je bent nooit meer dezelfde die je was voor de ziekte. Het is niet zo dat je een beenbreuk had waar je later niet meer naar om hoeft te kijken."

Dat bleek al snel te kloppen. In juli werd de prins opgenomen in het Haagse Bronovo-ziekenhuis wegens 'herhaling van depressieve klachten'. Het was deze keer weer zo erg, dat hij in oktober niet mee kon op het veelbesproken staatsbezoek aan Japan. Hij vond het een ramp. Eind 1991 kreeg hij de depressies weer redelijk onder de knie en mocht hij naar huis. Hij moest nog wel behandeld worden. Tegelijk met het bericht hierover vond de Rijskvoorlichtingsdienst het eindelijk tijd te melden dat de prins aan de ziekte van Parkinson leed. Hij had toen al vier jaar lang last van de verschijnselen.

Het bleef tobben met de prins. In 1994 vond Claus echter heel erg veel baat bij een behandeling van de beroemde Parkinson-specialist J. Jankovic van het Maylor College of Medicine in Houston. Aanvankelijk wilde hij er niet heen, hij vond dat een motie van wantrouwen aan het adres van zijn eigen artsen. Maar hij ging -mede op aandringen van Beatrix- en de professor wist speciaal voor hem een balans te vinden voor de verschillende medicijnen die hij gebruikte.

Vol met grappen

Tijdens het staatsbezoek aan Israel, in 1995, was al goed te zien dat zijn toestand verbeterd was. Een jaar later in Hongarije zat hij vol grappen. Sedertdien zag Nederland een prins die nog wel zichtbaar aan het ongeneselijke Parkinson leed, maar wel steeds vrolijker en onbezorgder werd.

De prins was er namelijk ook achter gekomen dat je in Nederland, als je 65 geweest bent, gewoon mag doen waar je zin in hebt. En dat deed hij, totdat de nabestralingen volgend op een prostaatoperatie ernstige klachten aan nieren en darmen verooorzaakten en stoma's noodzakelijk maakten. Uiteindelijk moest in 2001 zelfs een nier worden verwijderd. De andere zou het werk goed overnemen, maar dat bleek half augustus van hetzelfde jaar tegen te vallen.

Hij werd opgenomen wegens algeheel verslechterde toestand. Zijn conditie leek iets te verbeteren en hij vertoonde zich, hoewel zeer breekbaar, enkele keren in het openbaar. Op 11 maart 2002 werd Claus ter observatie opnieuw opgenomen, vijf weken na het huwelijk van Alexander en Máxima. Hij had last van longemboliën en vervolgens van hartproblemen. Hij werd gedotterd. In de zomer volgden nieuwe ziekenhuisopnames, waaronder een op 21 juli wegens het niet goed herstellen van problemen aan de luchtwegen. Op prinsjesdag, 17 september, werd prins Claus voor het laatst in het ziekenhuis opgenomen, wegens een infectie aan de luchtwegen.