Lange rijen bij stembureaus Iran voor presidentsverkiezingen

De stembussen in Iran zijn vrijdagochtend 8.00 uur (lokale tijd) geopend voor de presidentsverkiezingen. ​Voor die tijd hadden zich al lange rijen gevormd bij stemlokalen in het hele land.

De hoogste leider ayatollah Ali Khamenei had even na 8.00 uur zijn stem uitgebracht in Teheran. "Het lot van het land ligt in de handen van de Iraniërs", zei hij tegen verslaggevers.

De strijd gaat dit keer tussen de gematigde zittende president Hassan Rohani en Ebrahim Raisi - de minst bekende kandidaat, maar ook degene die het dichtst bij de ayatollah staat. 

Raisi is een voormalig openbaar aanklager, die geldt als een 'ultra' onder de Iraanse geestelijken. Hij werd door politieke commentatoren beschouwd als de mogelijke opvolger voor Khamenei, die meer autoriteit bezit dan de president.

Zijn verkiesbaarstelling begin april kwam daarom voor velen als een verrassing. Tijdens zijn campagne richtte hij zich vooral op economische kwesties, zoals de recessie en de hoge werkloosheid.

Massa-executies

Onomstreden is Raisi niet. In 1988 was hij een van de vier sharia-rechters die het bevel gaven voor de massa-executies van duizenden aanhangers van de marxistisch-islamitische verzetsbeweging Iraanse Volksmoedjahedien (MEK).

De hervormingsgezinde Rohani hoopt bij de verkiezingen zijn tweede termijn veilig te stellen. Dat is tot nu toe elke zittende Iraanse president sinds 1981 gelukt. Hij heeft de laatste jaren meer onderhandeld met het westen dan zijn voorgangers. Dat leidde onder meer tot het akkoord over het Iraanse kernprogramma in 2013. 

Economie

De Iraanse geestelijkheid is ontevreden over het beleid van de politiek gematigde Rohani. In recente jaren hebben de conservatieven in Iran de overhand gekregen over hervormingsgezinden. Volgens analisten zouden de geestelijken de kandidatuur van Rohani het liefst hebben geblokkeerd, maar zagen zij daarvan af uit vrees voor publiek verzet.

Andere hervomers zijn juist ontevreden omdat ze vinden dat Rohani naast het kernakkoord maar weinig economische, poltieke of sociale hervormingen heeft doorgevoerd. Toch hebben zij zich achter de president geschaard, omdat het aandragen van een tweede progressieve kandidaat het risico op een conservatieve overwinning groter zou maken.

Het grote probleem voor Rohani is dat een belangrijk deel van het kernakkoord, het opheffen van handelssancties, zich nog niet heeft uitvertaald in betere economische omstandigheden voor gewone Iraniërs. Zijn tegenstander Raisi heeft daar grif op ingespeeld tijdens de campagne.

Derde kandidaat

Afgelopen maandag liet oud-legerofficier en conservatieve politicus Mohammad Bagher Qalibaf, tot dan de derde kandidaat in de race, weten zich terug te trekken om meer stemmen naar Raisi te trekken en Rohani van zijn tweede termijn af te houden. De anti-westerse oud-president Mahmoud Ahmadinejad werd eind april afgekeurd als kandidaat.

De stembureaus sluiten om 15.30 uur (Nederlandse tijd). De verkiezingsuitslag wordt binnen 24 uur na het sluiten van de stembureaus verwacht. Een kandidaat heeft meer dan 50 procent van de stemmen nodig om in deze eerste ronde tot president te worden gekozen. Als geen van de kandidaten dat percentage haalt, volgt over een week een tweede ronde.

Lees meer over:
Tip de redactie