Oud IRA-commandant en leider Sinn Féin Martin McGuinness overleden

Oud-commandant van de IRA en leider van de nationalistische Noord-Ierse partij Sinn Féin, Martin McGuinness is overleden. Dat meldt de BBC.

McGuinness was tien jaar lang vicepremier van Noord-Ierland. Hij werkte in 1998 mee aan het Goede Vrijdagakkoord, dat de vrede tussen Noord-Ierland en Groot-Brittannië moest bezegelen. 

McGuinness stapte in januari op als vicepremier na een energieschandaal en ruzie met premier Arlene Foster. Vanwege gezondheidsproblemen liet hij weten zich niet opnieuw verkiesbaar te stellen. Volgens de BBC leed hij aan een zeldzame hartaandoening. De oud-politicus werd 66 jaar.

Bloody Sunday

McGuinness sloot zich op 22-jarige leeftijd aan bij de IRA (Irish Republican Army) dat onafhankelijkheid van het Britse koninkrijk en aansluiting bij de Ierse republiek nastreefde. Hij was commandant van de paramilitaire beweging ten tijde van de Bloody Sunday-moorden in Derry in 1972, toen Britse militairen het vuur openden op Ierse demonstranten. Daarbij kwamen zeker veertien mensen om het leven.

McGuinness werd veroordeeld voor zijn IRA-lidmaatschap en zat twee keer een gevangenisstraf uit. In 1973 werd hij opgepakt bij een auto vol explosieven en munitie. In 1974 stapte hij uit de beweging en maakte hij de overgang naar de politiek. Hij sloot zich aan bij de voormalige politieke tak van de IRA, Sinn Féin (Wijzelf).

Vredesakkoord

In de jaren tachtig werd hij door de Britse inlichtingendiensten betrokken bij de vredesonderhandelingen met de Noord-Ieren. Uiteindelijk kreeg hij een leidende rol bij de totstandkoming van het vredesakkoord eind jaren negentig.

Daarmee kwam een einde aan de decennialange onafhankelijkheidsstrijd tussen Noord-Ierland en het Verenigd Koninkrijk. Het akkoord werd mede ondertekend voor de pro-Britse partij DUP, met wie McGuinness jarenlang een coalitie vormde.

Na het vredesakkoord werd McGuinness in het Noord-Ierse parlement gekozen en werd hij benoemd tot minister van Onderwijs. Na verkiezingsoverwinningen in 2007 werd hij vicepremier onder Ian Paisley. De protestantse dominee Paisley was decennialang het gezicht van de aartsvijand van de IRA en voorstander van een Britse unie.

McGuinness zei over de samenwerking. ''Mijn oorlog is voorbij. Mijn baan als politiek leider is om oorlog te voorkomen en daar zet ik me met volle overtuiging voor in."

Twee gezichten

In Groot-Brittannië is gemengd gereageerd op de dood van de oud-minister. Premier Theresa May onderstreepte vooral de bijdrage van McGuinness aan het vredesproces in Noord-Ierland: ''Hoewel ik het pad dat hij in zijn jeugd koos niet kan goedkeuren, speelde Martin McGuinness een beslissende rol bij het afzweren van het geweld. Daarmee leverde hij een belangrijke en historische bijdrage aan de buitengewone reis van Noord-Ierland van conflict naar vrede."

Volgens de Ierse premier Enda Kenny kenmerkte McGuinness zich door een diepgeworteld optimisme over de toekomst van Noord-Ierland. ''Ik meen dat we vandaag de dag stevig moeten vasthouden aan dat optimisme. Ik ben diepbedroefd door het nieuws over de dood van Martin McGuinness."

Voormalig Brits premier Tony Blair wees op de twee gezichten die hij kende van McGuinness. ''Ik groeide op met berichten over Martin McGuinness als een belangrijk lid van de IRA, die een gewapende strijd voerde. Ik leerde de Martin McGuinness kennen die de gewapende strijd afzwoer en voor vrede streed."

Tip de redactie