Amnesty: Europa ondergraaft mensenrechten in vluchtelingencrisis

De opkomst van IS, de aanslagen die in de naam van de terreurorganisatie zijn gepleegd, de vele crises aan de randen van Europa en de daarbijbehorende vluchtelingenproblematiek zorgen ervoor dat Europese staten de bescherming van internationale mensenrechten uit het oog verliezen.

Daarmee ondergraaft Europa het systeem van regels en verdragen met betrekking tot fundamentele vrijheden en mensenrechten dat na de Tweede Wereldoorlog is opgebouwd.

"Mensenrechten zijn geen regels voor tijden dat het goed gaat, maar die zijn er juist voor tijden van crises", zegt directeur Eduard Nazarski van Amnesty Nederland tegen NU.nl.  "We zakken nu door een ondergrens."

Woensdagochtend verschijnt het jaarboek van Amnesty International waarin de mensenrechtensituatie in 160 landen tegen het licht wordt gehouden. De mensenrechtenorganisatie heeft grote zorgen over de extreme repressie in het Midden-Oosten, maar tikt ook de Europese overheden op de vingers.

Geen rechter

Zo maakt Nazarski zich grote zorgen over de noodtoestand die in Frankrijk sinds de aanslagen van november vorig jaar van kracht is. De noodtoestand stelt de Franse autoriteiten in staat om zonder tussenkomst van de rechter huiszoekingen te verrichten en burgers onder huisarrest te plaatsen.

"Deze maatregelen ondergraven juist die rechtsstaat die de terroristen willen aanvallen", zegt Nazarski. 

Ook de migratiecrisis doet Europese staten hun kernwaarden vergeten, stelt hij. "De normen uit het vluchtelingenverdrag, namelijk dat je mensen die op de vlucht zijn een veilig heenkomen biedt, staan niet langer centraal. Politici diskwalificeren vluchtelingen, goochelen met instroomcijfers en zijn op die manier niet eerlijk tegenover de burger. En dat terwijl wij de komende vijf tot tien jaar te maken zullen hebben met deze problematiek", aldus Nazarski.

Vluchtelingenverdrag

De Amnesty-directeur ziet met lede ogen aan hoe politieke partijen als de VVD en het CDA er hardop over nadenken om het vluchtelingenverdrag op te zeggen. Ook dat ziet hij als een ondermijning van de humanitaire kernwaarden.

VVD en CDA willen het verdrag opzeggen, omdat zij vinden dat het verdrag niet berekend is op de toestroom van deze aantallen vluchtelingen. Bovendien is het verdrag niet door alle landen ondertekend, waardoor landen als Turkije niet aan dezelfde plichten voor de opvang van vluchtelingen zijn gebonden als bijvoorbeeld Nederland.

Nazarski: "Dat is een goed punt, maar past wel in een patroon. Hier wreekt het jarenlange wegkijken voor de crisis in Syrië en de situatie in Turkije, Libanon en Jordanië. De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR heeft jarenlang te weinig geld gekregen om vluchtelingen in de regio op te vangen en nu kan die regio het niet meer aan. Maar dat betekent niet dat nu het moeilijk en nijpend wordt, dat je de normen naar beneden bij mag stellen."

Saudi-Arabië

Daarom mag er ook niet langer worden weggekeken van de situatie in Saudi-Arabië. Het Arabisch land voert nietsontzienende bombardementen uit op buurland Jemen en executeert tegenstanders en criticasters van het regime. Ook is het zeer slecht gesteld met de rechten van vrouwen.

"Europese landen spreken zich er nauwelijks tegen uit, maar willen wel met ze samenwerken. Het gaat hier om een zeer, zeer repressieve overheid die niet onderdoet voor IS", aldus Nazarski.

Dat er onlangs een Saudiër is aangesteld als hoofd van de VN-Mensenrechtenraad is volgens Nazarski een signaal dat zij kunnen wegkomen met deze grove mensenrechtenschendingen. "Hiermee ondermijn je de geloofwaardigheid van de VN."

Ook het feit dat de internationale verontwaardiging en afkeuring van de bombardementen op ziekenhuizen uitblijft, ziet hij als een slecht teken.

Nazarski vindt dat de internationale gemeenschap nog eens goed bij zichzelf te rade moet gaan welke normen er gaan gelden als humanitaire waarden en mensenrechten zo makkelijk opzij worden geschoven.

"Wat je dan krijgt is dat het recht van de sterkste gaat gelden. En dat hebben we na de Tweede Wereldoorlog juist willen voorkomen.

Nederland

In het jaarrapport krijgt ook Nederland een tik op de vingers. Zo is er kritiek op de detentie van vreemdelingen en dan met name vreemdelingen die in isoleercellen geplaatst worden. Elk jaar jaar belanden er duizenden vreemdelingen in de cel omdat zij Nederland uit moeten, of niet in mogen. Enkele honderden belanden in isolatie. 

Verder is er kritiek op het etnisch profileren door de politie. Het kabinet heeft volgens de mensenrechtenorganisatie nog te weinig gedaan om dat probleem aan te pakken. Nazarski: "In een rechtstaat heb je de politie nodig die je beschermt, ook tegen discriminatie. Dan kun je niet hebben dat je staande wordt gehouden omdat je in een mooie auto rijdt en er wat anders uitziet dan de gemiddelde Nederlander."

Onderzoekers van de Universiteit Leiden concludeerden onlangs nog dat geen sprake is van structureel etnisch profileren door de Haagse politie, maar Amnesty bestrijdt die conclusie. "Uit ons onderzoek blijkt het tegendeel. Wij krijgen veel signalen dat daar wel sprake van is. Bovendien erkent de politietop dat discriminatie bij de politie voorkomt."

Lees meer over:

NU op NUfoto

NU op NUfoto
Bekijk de laatste nieuwsbeelden van lezers. Zelf getuige van nieuws? Stuur uw foto's in via NUfoto.

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 06.00 uur weten wat het nieuws wordt?

Nieuwste video's