'Met Thatcher gaat groot leider verloren'

De Britse premier David Cameron zei maandag met grote droefheid kennis te hebben genomen van het overlijden van oud-premier Margaret Thatcher.

''We hebben een groot leider, een groot premier en een grote Britse verloren'', aldus Cameron in een verklaring over zijn voorgangster als leider van de Conservatieven en premier van 1979 tot 1990.

Maandagmiddag maakte een woordvoerder namens de familie Thatcher het overlijden van de voormalige eerste minister bekend.

''Ze leidde niet alleen ons land, ze redde het. Ik denk dat ze gezien zal worden als de grootste premier die ons land ooit kende. Haar nalatenschap is dat ze het land zo goed diende. Ze toonde immense moed'', zei Cameron tijdens een bezoek aan Madrid.

Ook koningin Elizabeth uitte haar droefenis. Ze zal in een privéboodschap aan de familie haar blijk van medeleven sturen.

Britse politiek

De Britse vicepremier en leider van de Liberal Democrats Nick Clegg noemt Thatcher in een reactie "een van de bepalende figuren in de moderne Britse politiek". 

Clegg vervolgt: "Ze mag de meningen hebben verdeeld tijdens haar tijd in de politiek, vandaag zal iedereen verenigd zijn in de erkenning dat ze krachtig was in haar persoonlijkheid en het radicalisme van haar politiek."

Ook Labour-leider Ed Miliband stelt dat zijn partij het meestal oneens was met Thatcher en dat ze "altijd controversieel " zal blijven. Maar hij voegt toe dat "we toch groot respect hebben voor haar politieke verworvenheden en haar persoonlijke kracht".

Bekijk hier de reacties van Britse politici:

Conservatieven

De Britse voormalige premier John Major, die Thatcher in 1990 opvolgde, omschrijft haar als een 'echte natuurkracht' en een 'politiek fenomeen'. ''Groot-Brittannië is gekeerd onder, en in belangrijke mate door, haar leiderschap.''

Tegen de Britse krant The Telegraph omschrijft Major ook het karakter van Thatcher. ''Haar opvallende karaktertrekken zullen altijd worden herinnerd door de mensen die nauw met haar samenwerkten: moed en vastberadenheid in de politiek en menselijkheid en grootmoedigheid in haar privéleven.''

De Londense burgemeester Boris Johnson, die ambities heeft om de Conservatieven te leiden zegt 'erg bedroefd' te zijn om het overlijden van Thatcher. "De herinnering aan haar zal nog leven lang nadat de wereld de grijze pakken van de hedendaagse politiek is vergeten.''

Europa

Voorzitter van de Europese Commissie José Manuel Barroso wijst er op dat Thatcher mede aan de wieg stond van de Europese interne markt. Zij ondertekende destijds de Europese plannen om de vrije handel tussen de lidstaten te bevorderen.

''Zij was zonder enige twijfel een groot staatsvrouw, de eerste vrouwelijke premier van haar land, en een terughoudende, maar ook betrokken speler in de Europese Unie'', aldus Barroso. Thatcher zal zowel om haar bijdragen aan als om haar gereserveerde houding ten opzichte van de unie herinnerd worden, aldus de Portugees.

Rolmodel voor vrouwen

Secretaris-generaal Ban Ki-moon van de Verenigde Naties roemt Thatcher om haar 'grote leiderschap' en memoreert haar als rolmodel voor vrouwen. "Ze was de eerste vrouwelijke premier van haar land en daarmee heeft ze vrouwen hoop gegeven. Ze heeft mij en velen geïnspireerd door haar leiderschap.''

Ook de Nederlandse premier Mark Rutte noemt Thatcher een voorbeeld "voor heel veel vrouwen in de politiek voor wie zij de weg plaveide".

Zo luidt ook de reactie van Neelie Kroes, Europees commissaris en prominent VVD'er: "Thatcher inspireerde mij en een generatie van vrouwen om te zien dat wij kunnen slagen en leiden in de politiek. Dat is zoals ik me haar zal herinneren.''

Icoon

Rutte spreekt verder over Thatcher als "een van de grote politieke leiders van de late 20e eeuw". Ze was 'een icoon' volgens hem.

"Ze ging niet voor de populariteitsprijs, maar voor het resultaat. Haar wilskracht en doorzettingsvermogen waren bij haar leven al legendarisch. Dat kwam ook door de duidelijke manier waarop ze haar politieke overtuiging wist te verwoorden. Die overtuiging, vastberadenheid en duidelijkheid zijn voor mij een voorbeeld tot op de dag van vandaag."

Bekijk de reactie van Rutte:

Samenwerking

Oud-premier Ruud Lubbers (1982-1994) zei dat hij zich Thatcher herinnert als "een zeer waardevol iemand, die ik goed kende".  Afgezien van bilaterale ontmoetingen zagen de twee elkaar ook vaak bij Europese toppen en bijeenkomsten van de NAVO.

Hij zegt dat de samenwerking altijd 'plezierig' was. "Ik beschouwde haar ook als een vriendin, ook al was ze veel ouder," zegt Lubbers.

Volgens oud-premier Dries van Agt (1977-1982) is de belangrijkste verdienste van Thatcher het beleid dat zij in gang heeft gezet voor het herstel van de Britse economie. ''Daarin heeft zij een grote rol gespeeld.''​ Hij noemt haar een zeer bekwaam politica, die veel heeft betekend voor haar land, maar ''niet iemand om van te houden''.

Koude Oorlog

De toenmalige leider van de Sovjet-Unie Michael Gorbatsjov stelt dat Thatcher hielp bij het beëindigen van de Koude Oorlog. ''Onze eerste ontmoeting in 1984 was het begin van een relatie die soms moeizaam was, niet altijd soepeltjes liep, maar van beide kanten wel serieus werd genomen.''

Gorbatsjov schetst de persoonlijke relatie die hij met Thatcher had. ''Geleidelijk werden we vriendelijker. Uiteindelijk kwamen we tot een wederzijds begrip die bijdroeg aan de verandering van de sfeer tussen ons land en het Westen en het einde van de Koude Oorlog.''

Vrijheid

Volgens de Amerikaanse president Barack Obama heeft de wereld met het overlijden van Thatcher "een van de grote voorvechters van onafhankelijkheid en vrijheid" verloren, en de Verenigde Staten "een echte vriendin".

Hij stelt ook: "Ze geldt als een voorbeeld voor onze dochters dat er geen glazen plafond is dat niet kan verbrijzelen."

Obama refereert ook aan de Koude oorlog. "Hier in de Verenigde Staten zijn er velen die nooit zullen vergeten hoe ze schouder aan schouders stond met president Reagan, de wereld eraan herinnerend dat we niet simpelweg worden voortgedreven door de golven van de geschiedenis - we kunnen die vormen met morele overtuigingskracht, onwankelbare moed en een ijzeren wil."

Profiel: Thatcher drukte onuitwisbaar stempel op de wereld

Margaret Thatcher overleden

De Britse oud-premier Margaret Thatcher is maandag op 87-jarige leeftijd overleden. Ze stierf na een beroerte. © AFP
Dat meldt haar woordvoerder Lord Bell maandag. "Met grote droevenis kondigden Mark en Carol Thatcher aan dat hun moeder, Barones Thatcher, vanochtend vredig is gestorven na een beroerte", aldus Bell. © AFP
Thatcher was premier van 1979 tot 1990. Ze was de eerste vrouwelijke premier van het Verenigd Koninkrijk. © AFP
Sinds Thatcher ruim 10 jaar geleden door enkele kleine beroertes werd getroffen kwakkelde ze met haar gezondheid. © AFP
De huidige Britse premier David Cameron, hier in 2010 met Thatcher, reageert: "We hebben een geweldige leider, een geweldige premier, en een geweldige Brit verloren." © ANP
Op de ambtswoning van de Britse premier, Downing Street 10, worden de vlaggen halfstok gehangen vanwege het overlijden van Thatcher. © AFP
Een vrouw legt bloemen bij het huis van Thatcher in het centrum van Londen. © AFP
De conservatieve Thatcher kreeg om haar onwrikbare houding tegenover de vakbonden en in de oorlog met Argentinië om de Falklandeilanden de bijnaam 'The Iron Lady'. © AFP
Thatcher en haar echtgenoot Denis in januari 1983, tijdens een vijfdaags verrassingsbezoek aan de Falklandeilanden. © AFP
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger ontmoet Thatcher in 1974 in Londen, toen ze net gekozen was als nieuwe leider van de Britse Conservatieve Partij. © AFP
Koningin Beatrix ontvangt de Britse premier in februari 1981 op paleis Lange Voorhout. Thatcher bracht een kort bezoek aan ons land. © ANP
In 1990 trad Thatcher af, nadat in heel Groot-Brittannië rellen waren uitgebroken over het plan van de regering om een inkomensonafhankelijke belasting, de poll tax, in te voeren. © AFP
In 2005 werd bekend dat Thatcher aan de ziekte van Alzheimer leed. © ANP
Thatcher in 2007 tijdens een zeldzaam opreden in het openbaar bij de opening van een tentoonstelling over de Koude Oorlog in het RAF Museum in het Engelse Shrophire. © ANP
Haar leven werd in 2011 verfilmd in The Iron Lady, met een Oscarwinnende hoofdrol voor Meryl Streep. In de film kwam niet alleen de harde politica in beeld, maar juist ook de aftakeling van de vrouw die ooit zo machtig was op het wereldtoneel. © Filmdepot

Deel deze foto via:

Terug naar slideshow

Lees meer over:
Tip de redactie