Thatcher drukte onuitwisbaar stempel op wereld

Margaret Thatcher werd in 1975 bijna per ongeluk de leider van de Britse Conservatieve Partij. Binnen 4 jaar was ze premier en de eerste vrouw die een westers land leidde.

Ze drukte een onuitwisbaar stempel op de politiek in Groot-Brittannië en de wereld. Ze ontwierp de economische ideologie die naar haar is vernoemd, het thatcherisme.

Thatcher droeg met trots de bijnaam IJzeren Dame, een titel die de toenmalige Sovjet-Unie haar al voor haar premierschap had toebedeeld wegens haar felle verzet tegen het communisme.

Ze voerde op vrijwel elk beleidsterrein in de Britse politiek vergaande veranderingen door. Haar belangrijkste wapenfeit is dat ze het negatieve zelfbeeld van de Britten wist te doorbreken en het land weer als grootmacht op de kaart zette.

Koude Oorlog

Barones Thatcher of Kesteven werd op 13 oktober 1925 in Grantham geboren als Margaret Hilda Roberts. Ze werd premier op het hoogtepunt van de Koude Oorlog, op een moment dat Groot-Brittannië zich midden in een economische crisis bevond. Thatcher slaagde erin met belastingverlagingen en privatiseringen de inflatie tot staan te brengen. Aan het begin van de jaren 80 werd economisch herstel zichtbaar.

Niet de oplevende economie maakte Thatchers herverkiezing echter mogelijk, maar de Falkland-oorlog in 1982. Thatcher reageerde fel op de Argentijnse inval op de Zuid-Amerikaanse eilanden in 1982. Ze stuurde de Britse marine naar de Falkland-eilanden, die het gebied binnen korte tijd wist te heroveren.

Ronald Reagan

Thatchers invloed op internationaal gebied was groot. Ze was de belangrijkste politieke bondgenoot en een persoonlijk vriendin van de Amerikaanse president Ronald Reagan. Hun denkbeelden op gebied van de economie en de internationale betrekkingen waren vrijwel identiek.

Thatcher steunde Reagan in zijn beleid de ontspanningspolitiek jegens de Russen (détente) te laten varen en de confrontatie met Moskou te zoeken. De Verenigde Staten bouwden hun wapenarsenaal weer op zonder dat de Sovjets dat nog konden bijhouden. ''Ronald Reagan heeft de Koude Oorlog gewonnen zonder ook maar een schot te lossen", zei ze ooit.

'Ander type Sovjetleider'

Thatcher zag ook al in een vroeg stadium dat met Michail Gorbatsjov in 1985 een ander type Sovjetleider aan de macht was gekomen. Thatcher overtuigde Reagan ervan dat er ''zaken gedaan konden worden’’ met Gorbatsjov. Ook steunde ze Gorbatsjov in zijn hervormingspolitiek, die uiteindelijk leidde tot de ontbinding van de Sovjet-Unie.

Thatchers positie wankelde, toen ze in 1986 de VS toestemming gaf vanaf Britse bodem luchtaanvallen uit te voeren op doelen in Libië. Ze weigerde echter op te stappen en kondigde een reeks hervormingen aan voor haar derde termijn, die ze in 1987 bij de verkiezingen zeker stelde.

Europa

De Europese Gemeenschap werd uiteindelijk Thatchers ondergang. Ze was het voortdurend oneens met haar minister van Buitenlandse Zaken, Geoffrey Howe, over verdergaande Europese integratie.

Howe nam uiteindelijk in 1990 met een bittere toespraak ontslag en zette daarmee de val van Thatcher in gang. Hoewel ze de stemming over de leiderschapsverkiezing won, was haar meerderheid onvoldoende om aan te blijven. Op 28 november 1990 diende ze daarom haar ontslag in en maakte ze plaats voor John Major.

Barones

Thatcher nam daarop als barones van Kesteven zitting in het Hogerhuis en slaagde er in de jaren na haar vertrek in zelden buiten de schijnwerpers te raken. Haar invloed op de Conservatieve Partij bleef groot.

Haar verzet tegen de Europese Unie bleef daarbij een belangrijk thema. Toen ze in 2002 aankondigde uit het openbare leven te stappen, deed ze dat met een laatste uithaal naar het door haar verafschuwde Britse EU-lidmaatschap.

Meryl Streep

In 2005 werd bekend dat De IJzeren Dame aan de ziekte van Alzheimer leed. Haar leven werd in 2011 verfilmd in The Iron Lady, met een Oscarwinnende hoofdrol voor Meryl Streep. In de film kwam niet alleen de harde politica in beeld, maar juist ook de aftakeling van de vrouw die ooit zo machtig was op het wereldtoneel.

Lees meer over:
Tip de redactie