Vijf vragen over de FARC

De Colombiaanse regering en de marxistische rebellenbeweging FARC beginnen maandag in de Cubaanse hoofdstad Havana aan vredesonderhandelingen. Doel is om een einde te maken aan het bloedige conflict dat sinds de jaren 60 in Colombia woedt. Vijf vragen en antwoorden over de FARC.

Wanneer is de FARC ontstaan?

De FARC of Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia - Ejército del Pueblo ontstond in 1964 uit de Colombiaanse communistische partij. De organisatie kwam voort uit de restanten van de Marquetalia Republic, een aaneenschakeling van door communistische guerilla's gecontroleerde dorpen in de jungle. De Colombiaanse regering viel dit gebied aangespoord door de Amerikanen aan in het begin van de jaren zestig.

Onder leiding van onder anderen Jacobo Arenas en Manuel Marulanda kwam de FARC in mei 1964 tot leven met als doel om meer georganiseerd tegengewicht te kunnen bieden aan de 'kapitalistische' regering. De filosofie van Karl Marx was daarbij een leidraad.

Het idee was om de leden zich te laten verspreiden over de dorpen in de jungle, terwijl een deel van de strijders elders in Latijns-Amerika deelnam aan gewapende conflicten om ervaring op te doen.

Wat streeft de FARC na?

Sinds een conventie in 1982 begon de FARC zich 'leger van het volk' te noemen. Het uiteindelijke doel is een eigen socialistische staat. De FARC claimt de gewapende vertegenwoordiging te zijn van de arme Colombianen, voornamelijk boeren, in de afgelegen gebieden.

Ze nemen het op tegen de rijkere klassen en de op Amerikaanse leest geschoeide stadsgemeenschappen van het land. De FARC wordt door de Verenigde Naties en de Verenigde Staten gezien als een terroristische organisatie.

Het is onduidelijk uit hoeveel leden de FARC precies bestaat. Schattingen van de Colombiaanse overheid lopen uiteen van 6.000 tot 8.000 leden. Duidelijk is wel dat beweging in het eerste decennium van deze eeuw ongeveer is gehalveerd. FARC-strijders zijn relatief licht bewapend. Ze maken voornamelijk gebruik van de onder rebellen wereldwijd populaire Kalasjnikov, mortieren, handgranaten en landmijnen.

In hoeverre is de FARC omstreden?

De organisatie houdt de broek omhoog dankzij verdiensten uit drugshandel en losgeld van de vele ontvoeringen waaraan FARC zich schuldig maakt.

Veel van de gebieden die door de FARC worden gecontroleerd staan bekend om het verbouwen van de cocaplant, waaruit cocaïne wordt gesynthetiseerd. Boeren die de plant produceren zijn verplicht tot het betalen van belasting aan de Guerilla's. Ook is de FARC betrokken bij het smokkelen van drugs.

Naast de drugshandel en de ontvoeringen is de FARC ook berucht om het inzetten van kindsoldaten. Human Rights Watch stelt niet dat de FARC kinderen dwingt om te vechten, maar naar schatting een kwart van de actieve Guerilla’s bestaat wel uit personen onder de 18.

Uit eerdere rapporten van de organisatie blijkt dat kinderen onder de 15 'in principe' niet worden toegelaten, maar dat er weinig bewijs is dat deze regel wordt nageleefd. Kindsoldaten zouden bovendien dezelfde taken krijgen als de oudere strijders en betrokken zijn bij executies en martelingen.

Met welke eerdere incidenten kwam de FARC in het nieuws?

In Nederland is de FARC uiteraard voornamelijk bekend door het lidmaatschap van Tanja Nijmeijer. Toch kwam de FARC de laatste jaren internationaal gezien vooral in het nieuws vanwege de ontvoering van Íngrid Betancourt in 2002. De Frans-Colombiaanse politica werd gekidnapt terwijl ze een gooi deed naar het presidentschap in het land.

Na 2.321 dagen werd Betancourt bevrijd met een listige actie, uitgevoerd door Colombiaanse commando’s. Deze waren maanden voor de actie geïnfiltreerd in kampen van FARC. Ze wisten de bewakers te overtuigen van een open handen zijnde aanval door het Colombiaanse leger. De rebellen zagen zich daarop genoodzaakt om Betancourt en nog 14 andere gevangenen te verplaatsen per helikopter.

Deze werd echter bestuurd door vermomde piloten van het leger, waarmee Betancourt, 3 Amerikaanse luchtvaartingenieurs en 11 Colombiaanse soldaten uit de handen van de FARC waren.

Zijn de vredesbesprekingen op Cuba zinvol?

Liduine Zumpolle, Colombia-kenner en mede-auteur van het boek Tanja over Tanja Nemeijer verwacht er weinig van.

"Aan de regeringskant van de tafel zitten vertegenwoordigers van de elite uit de hoofdstad Bogota die niet weten wat er in de verafgelegen dorpen speelt", zegt ze in een recent interview met Vrij Nederland. "De FARC-commandanten onderhandelen naar eigen zeggen namens de armen en boeren, terwijl die juist het meeste onder de terreur van de guerilla’s hebben geleden.

Zumpolle stelt wel vóór de vredesbesprekingen te zijn. "Het conflict duurt al 50 jaar en is militair gezien door geen van beide partijen meer te winnen. Je moet wat."

Bronnen: CIA World Factbook en Princeton University

Lees meer over:
Tip de redactie