Portretten van oorlogsmoeders uit Ivoorkust

ABIDJAN - 3FM Serious Request vraagt dit jaar aandacht voor moeders die vechten tegen de gevolgen van oorlog. Deze stille ramp raakt wereldwijd meer dan 10 miljoen moeders.

Foto:  NU.nl/Chris Heijmans

NU.nl reisde dit jaar met radio-dj en ambassadeur van het Rode Kruis Eric Corton mee naar Ivoorkust. In het West-Afrikaanse land kwamen duizenden mensen om door het conflict om de uitslag van de presidentsverkiezingen eind vorig jaar. Veel moeders in Ivoorkust zijn zwaar getroffen door het geweld. Een greep uit hun heftige verhalen.

Anne-Félicité Doue, 36 jaar, Diboké:

Anne-Félicité Doue voor het huis van haar broer. Foto: NU.nl/Chris Heijmans

Anne-Félicité Doue: "Toen het conflict uitbrak vluchtte ik met mijn kind en echtgenoot richting Liberia. Dat ging niet snel. Mijn man is blind en ik moest een baby dragen. 's Nachts sliepen we in het bos. In Liberia vonden we een priester die ons in huis nam. Daarmee hadden we veel geluk.

Sinds twee dagen ben ik terug in Diboké. Mijn man is nog in Liberia, omdat ik eerst wilde kijken of het hier weer veilig is. Ons kind verblijft momenteel bij de pastoor in het dorp.

De helft van ons onderkomen is verwoest. Ze hebben alles meegenomen, zelfs het matras. Ook de spullen die we van familie en vrienden kregen toen mijn man en ik gingen trouwen zijn weg. Daar ben ik heel verdrietig om. Die huwelijkscadeau’s zijn onvervangbaar. Het enige dat intact is gebleven is de bijbel in braille van mijn man.

Ik weet op dit moment niet hoe ik verder moet in het leven. Ik woon momenteel bij mijn broer, waar ik met klusjes geld probeer te verdienen. Als ik wat geld heb, hoop ik dat iemand het dak van ons huis kan maken. Daarna wil ik mijn man gaan ophalen in Liberia.

Mijn grootste wens voor de toekomst is om weer herenigd te zijn met al mijn familieleden. Ik wil weer samen rond de tafel kunnen zitten en samen kunnen eten."

Marie Gahe, 30 jaar, Tinhou:

Marie Gahe woont nog steeds in het bos. Foto: NU.nl/Chris Heijmans

Marie Gahe: "Toen de crisis uitbrak in maart konden wij niet weg. Iedereen in het dorp was al gevlucht, maar wij konden niet weg, omdat mijn man doodziek was. Er was geen medische hulp beschikbaar. Een dag later overleed hij. Ik heb hem achtergelaten en ben alsnog met mijn negen kinderen het bos in gevlucht. Een dag later beviel ik van mijn tiende. Door alle stress werd de baby ziek geboren.

Het is nu zes maanden later en ik slaap nog steeds met mijn kinderen in het bos. Niemand heeft ruimte om ons op te vangen. De regen en kou in het bos zijn het ergste. En er zijn reptielen, slangen en krokodillen in het bos. We zoeken de hele dag naar voedsel, maar we eten slechts één keer per dag, om vijf uur 's avonds. De kinderen huilen veel omdat ze honger hebben.

Mijn oudste kind van 14 komt regelmatig naar het dorp om te werken. Het Rode Kruis zei dat hij te jong was om bij te verdienen. Maar mijn zoon wil per se werken. Hij is de enige die wat kan bijverdienen voor het gezin.

Mijn gezin krijgt inmiddels medische hulp via de mobiele kliniek van het Rode Kruis. Het is fijn dat mijn kinderen medicijnen krijgen, maar nog steeds eten ze veel te weinig. Het gebrek aan voedsel is het grootste risico voor hun gezondheid.

Ik hoop over een tijdje weer wat geld te kunnen verdienen. Maar zonder echtgenoot is het leven moeilijker. Met al die kinderen is het bijvoorbeeld lastig om op het land te werken. Als ze op school zouden zitten, zou het makkelijker zijn. Maar sinds het conflict is er geen school meer."  

Kaho Elize, 36 jaar, Chantier Colonel:

Kaho Elize en vijf van haar kinderen. Foto: NU.nl/Chris Heijmans

Kaho Elize: "Met mijn zes kinderen vluchtte ik naar het noorden toen de crisis uitbrak. We konden niets meenemen. We hadden alleen de kleren die we op dat moment aan hadden. Mijn man heb ik sinds de vlucht niet meer gezien. Ik weet niet waar hij is. Onderweg werden we geholpen door mensen die we tegenkwamen. Regelmatig kregen we voedsel.

Sinds vier maanden ben ik terug in het dorp. Mijn huis stond er nog, maar alle bezittingen waren verdwenen. Alles was geplunderd. Mijn plantage, waarop ik rijst en maniok verbouw, bleek volledig overwoekerd. Ik probeerde verschillende dingen om de plantage weer schoon te krijgen, maar ik had geen geld om mensen te betalen.

Het Rode Kruis heeft mij geholpen het veld op te ruimen. Sindsdien heb ik weer hoop voor de toekomst. Het geeft me moed om door te gaan. Ik hoop dat ik op een gegeven moment weer een inkomen heb. Slechts een van mijn kinderen gaat nu naar school. Op dit moment is er nog geen geld om ook mijn andere kinderen naar school te sturen."

Calorine Deh, 16 jaar, Hypoueta:

Calorine Deh met haar man en kinderen. Foto: NU.nl/Chris Heijmans

Calorine Deh: "In april begon hier het conflict. Met mijn man en kind vluchtte ik het bos in. Ik was op dat moment zwanger. Het was moeilijk om water te vinden. We dronken uit een vijver. Ook het vinden van eten was lastig. We aten bananen en maniok uit het bos. Alles wat we vonden aten we rauw. We durfden geen vuur te maken, want dan zouden we onze schuilplek verraden.

Ik was vaak ziek. Ik had buikpijn, hoofdpijn en andere ziektes, omdat het water niet schoon was. Medische hulp was er niet. In deze periode gebruikten we traditionele medicijnen. Dat helpt maar een tijdje. Zo is er een blad dat je kunt eten als je buikpijn hebt. Daarvan krijg je diarree, het leegt je buik, zodat de pijn weggaat. Maar daarna komen de klachten toch vaak weer terug.

Vier maanden bleven we in het bos. Toen we terugkwamen bleek er in het dorp een informatiecampagne over de mobiele kliniek van het Rode Kruis te zijn. Voordat ik beviel ging ik daar drie keer heen. Eén keer had ik malaria. Daar heb ik pillen voor gekregen.

Op mijn bevalling heb ik me niet kunnen voorbereiden door het conflict. Ik had helemaal niets voor de baby. Toen ik van mijn eerste kind beviel had mijn man nog een inkomen en was alles normaal. Nu was ons huis geplunderd en hadden we niets meer.

Ik denk dat het nog een tijdje zal duren voordat alles weer normaal is. We zitten nu in een 'gat'. Sinds de crisis is het moeilijk om werk te vinden. Maar het belangrijkste is dat de vrede terug is."

Flye Madeleine, 48 jaar, Tinhou:

Flye Madeleine met twee van haar kinderen. Foto: NU.nl/Chris Heijmans

"Met mijn zes kinderen slaap ik op verschillende plekken. Ons huis is verwoest, compleet weg. We vertrokken in maart toen het conflict uitbrak. Iedereen in het dorp vluchtte. Mijn kinderen vluchtten allemaal een andere kant op. We hebben elkaar gelukkig in de loop van de tijd terug kunnen vinden. Sommige van mijn kinderen waren bij anderen, een aantal was in Liberia. Nieuws verspreidt zich hier mond op mond, en daardoor heb ik uiteindelijk iedereen weer bij elkaar gekregen. Een van mijn kinderen is later in het bos overleden.

In totaal hebben we drie maanden in de jungle geleefd. Dat was moeilijk, want het regende vaak. De eerste dagen hadden we absoluut niks te eten. In de paniek van de vlucht hebben we niets kunnen meenemen. Ik heb vaak het gevoel gehad dat ik geen kracht meer had.

Toch ben ik op een gegeven moment teruggegaan naar het dorp. Ik wilde weten of het er weer veilig was. De meeste huizen waren platgebrand toen ik terugkwam. Vanaf dat moment probeerden we in het dorp overdag weer huizen op te bouwen. 's Avonds sliepen we dan toch weer in het bos. Er waren namelijk nog geen mannen terug in het dorp, dus was het te onveilig om daar te blijven slapen.

Van het Rode Kruis krijg ik nu een nieuw huis. Ik help mee door water te halen voor het cement voor de bakstenen. Het huis zal wel kleiner worden, maar dat geeft niet. Ik ben blij met alles.

Het is moeilijk om weer iets op te bouwen. Mijn man is drie jaar geleden al overleden, dus ik sta er alleen voor. Voor de crisis had ik een klein restaurant. Met het geld dat ik verdiende kon ik mijn kinderen naar school sturen. Ik zou graag willen dat mijn kinderen weer naar school kunnen, maar dat lukt nu niet.

Ook eten is nog steeds schaars. We eten ons voedsel zeer langzaam, zodat we er langer over kunnen doen."

Odile Goubo, 23 jaar, Dieou:

Foto: NU.nl/Chris Heijmans

Odile Goubo: "Mijn man is overleden tijdens een eerder conflict. Tijdens de oorlog heb ik met mijn vier kinderen in het bos geleefd. Af en toe kwamen we terug naar het dorp, zodat de kinderen om eten konden bedelen. In het bos was het lastig om voedsel te vinden.

We zijn ontzettend bang geweest in die periode. De kinderen hebben er een trauma van opgelopen. Ook al zijn we nu terug in ons dorp, de situatie blijft lastig. We wonen in een te klein huis en er is maar een beetje geld. Dat is altijd snel op met vier kinderen. Zelf kom ik vaak niet aan eten toe.

Ik kom niet in aanmerking voor de voedselhulp van het Rode Kruis. Er zijn veel gezinnen die het nóg moeilijker hebben."

Lees het verslag uit Ivoorkust
Lees het interview met Eric Corton