'Oorlogsmoeders hebben niet de luxe om te treuren'

ABIDJAN - Wereldwijd vechten meer dan 10 miljoen moeders tegen de gevolgen van oorlog. Tijd om stil te staan bij wat hen is overkomen hebben ze amper. Radiostation 3FM zamelt vanaf zondag in het kader van Serious Request geld in voor deze moeders.

NU.nl in Ivoorkust Fotoserie

Volgens het Rode Kruis, dat zoals elk jaar het ingezamelde geld van Serious Request ontvangt, betreft het hier een stille ramp.

"Deze moeders zijn amper in beeld, maar wanneer alles om hen heen instort moeten zij zich staande zien te houden. Vaak is hun man door het geweld omgekomen of vermist, maar ze hebben niet de ‘luxe’ om heel lang te zitten treuren", legt een medewerkster van de hulporganisatie uit.

"Deze moeders móéten door: ze moeten voor hun kinderen zorgen, voor medicijnen, voedsel en een dak boven hun hoofd. Dat is in de praktijk enorm lastig. Vaak moeten ze weer vanaf nul beginnen."

Radio-dj en ambassadeur van het Rode Kruis Eric Corton reisde dit jaar af naar het West-Afrikaanse land Ivoorkust, dat eerder dit jaar nog het toneel was van bloedig politiek geweld. Dat geweld begon in november vorig jaar toen Alassane Ouattara in de verkiezingen won, maar zittend president Laurent Gbagbo dat weigerde te erkennen. In april werd Gbagbo gearresteerd en afgezet en daarmee keerde ook de rust geleidelijk aan terug. NU.nl reisde een week lang met Corton mee om met moeders te spreken die getroffen zijn door de oorlog in het land.

Indruk

Corton is zichtbaar aangeslagen door de verhalen van de moeders die hij tijdens de reis spreekt. Vooral het verhaal van Thérese uit het dorp Diboké maakte een onuitwisbare indruk op hem. Thérese was net terug uit buurland Liberia en ging samen met Corton kijken wat er van haar huis was overgebleven.

Corton: "Behalve de muren van haar keuken stond er niets meer overeind. Alles was stuk en in de fik gestoken. Alle potten en pannen waren kapot getrapt. Toen Thérese dat zag, klapte ze volledig in tweëen. Het was verschrikkelijk."

En Thérese is zeker niet de enige vrouw met een dergelijk verhaal. Sterker nog, welke moeder je ook aanspreekt, niemand lijkt ongeschonden uit de strijd te zijn gekomen.

Verwoest

Anne-Félicité Doue mag haar echtgenoot en kinderen nog hebben, haar huis is voor een groot deel verwoest. Twee dagen geleden kwam de 36-jarige vrouw in haar eentje terug uit buurland Liberia, om te kijken of de situatie in haar dorp Diboké weer enigszins veilig is. Haar man, die in Diboké pastoor is, liet ze achter in Liberia, omdat hij blind is en moeilijk kan lopen.

Met tranen in haar ogen vertelt Doue over haar verwoeste huis. "De helft van ons onderkomen is verwoest. Ze hebben alles meegenomen, zelfs het matras. Ook de spullen die we van familie en vrienden kregen toen mijn man en ik gingen trouwen zijn weg. Daar ben ik heel verdrietig om. Die huwelijkscadeau’s zijn onvervangbaar. Het enige dat intact is gebleven is de bijbel in braille van mijn man."

Anne-Félicité Doue in haar verwoeste huis. Foto: NU.nl/Chris Heijmans

Het Rode Kruis helpt in dorpen als Diboké met het opbouwen van huizen die tijdens de oorlog verwoest zijn. De hulporganisatie verschaft middelen in de vorm van bijvoorbeeld gereedschap en cement, en betaalt dorpelingen om een nieuw onderkomen voor deze vrouwen te bouwen.

Doue komt daar hoogstwaarschijnlijk pas volgend jaar voor in aanmerking. Ze was nog niet teruggekeerd naar haar dorp toen het Rode Kruis de mensen selecteerde die voor dit zogeheten Shelter-project in aanmerking kwamen. Om die reden woont ze nu tijdelijk bij haar broer, waar ze met klusjes geld probeert te verdienen om haar man uit Liberia te kunnen gaan ophalen.

Jungle

De 30-jarige Marie Gahe uit Tinhou heeft op dit moment helemaal geen dak boven haar hoofd. Samen met haar tien kinderen woont ze al maandenlang in de jungle. Haar verhaal is dramatisch, maar desalniettemin toont ze zich sterk.

"Toen de crisis uitbrak in maart konden wij niet weg. Iedereen in het dorp was al gevlucht, maar wij moesten blijven, omdat mijn man doodziek was. Door de crisis was er geen medische hulp meer beschikbaar voor hem. Een dag later overleed hij. Ik heb hem achtergelaten en ben alsnog met mijn negen kinderen het bos in gevlucht. Een dag later beviel ik van mijn tiende. Door alle stress werd de baby ziek geboren."

Zes maanden later slaapt Gahe nog steeds met haar kinderen in het bos. Niemand heeft ruimte om het gezin op te vangen. “De regen en kou in het bos is het ergste. We zoeken de hele dag naar voedsel, maar we eten slechts één keer per dag, om vijf uur 's avonds. De kinderen huilen veel omdat ze honger hebben.”

Gebrek aan voedsel

Inmiddels krijgt Gahe wel medische hulp via de mobiele kliniek van het Rode Kruis, maar daarmee is haar probleem op dit moment nog niet opgelost. "Het is fijn dat mijn kinderen medicijnen krijgen, maar nog steeds eten ze veel te weinig. Het gebrek aan voedsel is het grootste risico voor hun gezondheid."

Toch gloort er voor Gahe hoop aan de horizon. Over niet al te lange tijd zal zij dankzij geld van het Rode Kruis weer een dak boven haar hoofd hebben. Gahe en haar kinderen helpen momenteel met het maken van de stenen. Zodra het huis af is hoopt ze ook haar werk weer enigszins te kunnen gaan oppakken.

Sterk

Het is bijzonder om te zien hoe sterk de vrouwen hier lijken te zijn. Volgens een medewerkster van het Rode Kruis komt dat omdat deze moeders al vanaf jongs af aan te maken hebben met grote problemen zoals honger, ziektes en de dood.

"Het leed is voor deze vrouwen ook zeer verdrietig, maar ze zijn veerkrachtiger. Iemand uit Europa zou deze gebeurtenissen misschien niet overleven, maar deze moeders moeten door. Ze zijn ook niet per se depressief. Ze kunnen nog steeds lachen en zijn gelukkiger met kleinere dingen dan wij."

Lees het interview met Eric Corton
Portretten van oorlogsmoeders uit Ivoorkust

Eric Corton doet een oproep aan de NU.nl-lezers: