'EU moet Grieken meer helpen bij oplossen vluchtelingenstroom'

Nu de migratiedeal tussen de Europese Unie en Turkije ruim een week van kracht is, roept minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) de EU-lidstaten op Griekenland zo snel mogelijk te ondersteunen om de vluchtelingenstroom in goede banen te leiden.

Om de deal te laten werken is het van belang dat de asielprocedures goed worden nageleefd en daar hebben de Grieken snel hulp bij nodig. "Er is nog meer nodig", zegt Koenders vanuit het Griekse opvangkamp in Athene tegenover NU.nl. "Dit is geen Grieks, maar een Europees probleem."

Oproep

De oproep aan de andere landen is om juristen, advocaten, asielexperts en tolken te sturen om de Grieken te helpen bij het beoordelen van de asielaanvragen. "Er zijn meer mensen nodig om de komende twee weken de juridische uitvoering goed te laten verlopen."

Koenders bezocht samen met zijn Franse, Italiaanse, Portugese en Slowaakse ambtgenoten de Griekse premier Tipras en sprak zaterdag met Artsen zonder Grenzen, het Griekse Rode Kruis en Griekse ngo's om niet alleen een boodschap van solidariteit uit te dragen, maar ook om te kijken hoe de uitvoering van de deal loopt.

Video: 'Griekenland heeft meer hulp nodig' 

Video: 'Griekenland heeft meer hulp nodig'

'Richting nul'

Vorige maand sloten de Europese Unie en Turkije een migratiedeal die ervoor moet zorgen dat de vluchtelingenstroom 'richting nul' gaat en asielzoekers niet langer op gammele bootjes stappen en hun leven wagen om via Turkije over de Egeïsche zee de Griekse kust te bereiken.

Het komt er in het kort op neer dat de EU vanaf 4 april alle asielzoekers die op eigen initiatief de Griekse eilanden bereiken vastzet, registreert en terugstuurt naar Turkije. De EU neemt vervolgens alleen nog maar erkende vluchtelingen vanuit Turkije op. De deal moet een einde maken aan de verdrinkingen op de Egeïsche Zee en aan het verdienmodel van de mensensmokkelaars.

Tweede groep

Als gevolg van de Turkijedeal vertrok vrijdag de tweede groep van 124 asielzoekers vanaf het Griekse eiland Lesbos richting Turkije. Maandag werden al tweehonderd migranten teruggestuurd. Voor elke Syriër die Turkije opneemt, zal de EU vervolgens een Syriër hervestigen in Europa. 

Teruggestuurde Syriërs komen in Turkije onderaan de lijst te staan van vluchtelingen die recht hebben op hervestiging. Asielzoekers die geen recht hebben op asiel, zoals Pakistanen, worden door Turkije teruggestuurd naar het land van herkomst.

Afname

De eerste tekenen wijzen op een significante afname van het aantal asielzoekers dat op eigen houtje de oversteek waagt, al valt nog niet te stellen dat dat het directe gevolg van de migratiedeal is.

“Er is heel veel vooruitgang geboekt in anderhalve week. Ik ben daar relatief optimistisch over. Je ziet dat er gelukkig veel minder mensen omkomen in die bootjes”, aldus Koenders. Nederland levert volgens de minister haar bijdrage door de inzet van een team van ruim tachtig experts dat helpt bij de registratie van vluchtelingen.

Forse kritiek

Tegelijkertijd klinkt er forse kritiek op de uitzetting van asielzoekers en de omstandigheden in de detentiecentra op de Griekse eilanden. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International noemt de situatie in de detentiecentra op Lesbos en Chios “ellendig”.

"Aan de rand van Europa zitten vluchtelingen vast zonder licht aan het einde van de tunnel. Dit concept is zo gebrekkig, gehaast en slecht voorbereid. Het kan niet anders dan dat er fouten worden gemaakt en dat de rechten en het welzijn van zeer kwetsbare mensen met de voeten worden getreden,” zegt Gauri van Gulik, adjunct-directeur bij Amnesty International Europa. “Je kan de angst en wanhoop zo voelen.”

Frictie

Koenders: "We zijn juist daarom in gesprek gegaan met de ngo's hier in Athene, UNHCR en de Griekse regering. Ik heb gezien dat de voedselvoorziening heel erg is verbeterd. Tegelijkertijd hebben de spanningen in die kampen te maken met het feit dat er heel veel jonge mannen zitten waarvan de ene groep minder kans maakt op asiel en de Syriërs wel. Dat geeft onderling frictie."

Ook is er een rapport van Amnesty waarin gesteld wordt dat Turkije vluchtelingen terug zou sturen naar Syrië. Dat is in strijd met de mensenrechtenverdragen. "We gaan zondag naar Turkije en zullen dit aan de orde stellen. We moeten nagaan in hoeverre die berichten juist zijn. De Turken ontkennen het, maar we zullen dit zelf moeten verifiëren. Maar laat voorop staan dat het niet geoorloofd is om Syriërs terug te sturen."

Nederlands initiatief

Koenders reist zaterdag verder naar Turkije waar hij de Turkse minister van Buitenlandse Zaken bezoekt om ook aan de Turkse zijde te bekijken hoe het loopt met de implementatie van de deal.

Nederland nam als EU-voorzitter het initiatief voor het bezoek aan Griekenland. Koenders reisde samen met Portugese, Franse, Slowaakse, Maltese en Italiaanse collega's naar Athene. Ze spraken onder meer met president Pavlopoulos, premier Tsipras en een aantal Griekse ministers over hoe Griekenland omgaat met de migratiecrisis.

Tip de redactie