Akkoord tussen EU en Turkije over aanpak migratiecrisis

De Europese Unie en Turkije hebben een akkoord gesloten over een gezamenlijk plan van aanpak van de migratiecrisis. In Brussel bezegelden de leiders van de EU en Turkije de deal die de stroom migranten naar Europa moet indammen.

De Litouwse president Dalia Grybauskaite liet via Twitter weten dat alle partijen hebben ingestemd met de afspraken. Ook EU-president Donald Tusk wist te melden dat er een akkoord is.

In de ochtend voerde Tusk onderhandelingsgesprekken met de Turkse premier Ahmet Davutoglu, de voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker en met premier Mark Rutte in zijn rol als tijdelijk voorzitter van de EU. Hun onderhandelde compromis werd vervolgens voorgelegd aan de andere 27 EU-leiders. Zij stemden al in.

De afspraken worden zondag 20 maart van kracht. Migranten die vanaf die dag aankomen op de Griekse eiland worden teruggestuurd naar Turkije.

Ruilsysteem

Het belangrijkste onderdeel van het akkoord is een soort ruilsysteem: om de migrantenstroom te controleren, neemt de EU erkende vluchtelingen vanuit Turkije op. Turkije neemt alle migranten op die vanaf Turkije proberen Griekenland te bereiken. Dat gebeurt al vanaf 4 april. Voor elke Syriër die teruggaat naar Turkije, neemt de EU een Syrische vluchteling uit Turkije op. 

Vrijdag maakte Turkije al bekend circa 3.000 migranten tegengehouden te hebben die naar Griekenland wilden oversteken. Het gaat volgens de kustwacht vooral om mensen die het Griekse eiland Lesbos wilden bereiken.

Om Griekenland te helpen bij de hele organisatie, zal Nederland zeventig man extra sturen om de autoriteiten te ondersteunen bij de verwerking van de asielaanvragen, kondigde premier Mark Rutte aan. Andere EU-landen zullen ook assistentie verlenen.

Miljardensteun

Ankara krijgt 3 miljard euro bovenop de al toegezegde 3 miljard euro om de vluchtelingen in de regio beter op te vangen. De EU heeft Turkije beloofd het financieringsproces te versnellen. Turkije herbergt momenteel zo'n 2,7 miljoen vluchtelingen.

Turkije heeft ook toegezegd vluchtelingen niet terug te zullen sturen naar onveilige gebieden. Cyprus heeft toegezegd gesprekken over de begroting van een eventueel toekomstig Turks EU-lidmaatschap niet te blokkeren. 

Nederlandse topdiplomaat

De Nederlandse topdiplomaat Maarten Verwey is aangesteld om het gesloten migratieakkoord tussen de EU en Turkije verder uit te werken en te coördineren. Verwey werd vrijdag benoemd door Juncker.

Verwey werkt sinds 2011 bij de Commissie en krijgt als taak samen met de EU-lidstaten en instanties de Grieken te ondersteunen bij alles wat nodig is om de hele operatie uit te voeren.

Zo moeten er tolken, rechters, bewakers en andere asielexperts worden aangesteld om de nieuwe migranten te kunnen verwerken, voordat ze naar Turkije kunnen worden teruggestuurd.

Belangrijke stap

Premier Mark Rutte zei na afloop van overleg over de deal dat er een "buitengewone belangrijke stap" is gezet. Hij verwacht dat het een doorbraak is in de migratiecrisis, al luistert de uitvoering van het akkoord wel nauw.

"Deze deal is goed voor vluchtelingen, omdat ze in Turkije betere opvang krijgen, omdat ze niet meer de levensgevaarlijke overtocht moeten maken", zei Rutte. Volgens hem is het akkoord "goed voor alle partijen".

Video: Rutte zag geen alternatieve oplossing op EU-Turkije-top 

Rutte ziet geen alternatieve oplossing op EU-Turkije-top

Reacties

Kamerlid Attje Kuiken van de PvdA spreekt van een "grote doorbraak". "Vluchtelingen een legale, veilige route bieden en een einde maken aan de gevaarlijke overtocht in gammele bootjes. Dat is de gezamenlijke Europese oplossing voor de vluchtelingenproblematiek waar wij al langer voor pleitten."

De VVD noemt het goed nieuws voor Europa. "Met dit plan kunnen we de mensonterende taferelen op de Middellandse Zee voorkomen en het mensensmokkelaars onmogelijk maken geld te verdienen over de rug van migranten", zei fractieleider Halbe Zijlstra. "De daadwerkelijke uitvoering is dus van groot belang."

Kritiek

De SP noemt de deal daarentegen "heel slecht en zorgwekkend", omdat het in strijd zou zijn met het vluchtelingenverdrag. "Turkije voldoet niet aan alle eisen om een veilig land te kunnen worden genoemd", aldus SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen. Ook het CDA is kritisch over de deal.

Kamerlid Sietse Fritsma van de PVV spreekt van een "historische vergissing". "Het kabinet heeft de Nederlandse bevolking overgeleverd aan de onbetrouwbare Erdogan, die er nu op los kan chanteren."

Mensenrechten

Ook GroenLinks is kritisch. Volgens fractieleider Jesse Klaver hebben de Europese leiders "de rechten van vluchtelingen in de uitverkoop gedaan", omdat Turkije niet voldoet aan de eisen van het VN-Vluchtelingenverdrag. Klaver wil volgende week een debat met de premier over de deal.

Mensenrechtenorganisatie Amnesty International vindt dat de Europese Unie de internationale verplichtingen bewust niet nakomt. Met de deal keert de EU de vluchtelingen de rug, aldus Amnesty.

De Verenigde Staten hebben het migratieakkoord tussen de Europese Unie en Turkije om de stroom migranten in te dammen vrijdag een belangrijke stap genoemd. Washington toonde zich ook bereid om de hulp te verhogen aan landen die te maken hebben met de vluchtelingenstroom.

Lees meer over: