Tom Holland - Rubicon

Toen Caesar de rivier de Rubicon overstak, betekende dit een keerpunt in de geschiedenis van het Romeinse Rijk. Holland geeft een fascinerend en uitgebreid verslag van de aanloop naar deze mijlpaal in de geschiedenis.

Rubicon is voor het gemiddelde publiek het überboek over de Romeinen. Soepel geschreven, inzichtelijk en gebaseerd op talrijke bronnen. Het boek begint circa 100 v.C, en eindigt met de dood van keizer Augustus.

400 pagina's over een Rijk dat nog altijd tot de verbeelding spreekt; met rechtssystemen en ambtsposities met termen als consuls, senatoren en magistraten die zijn vereeuwigd; met bouwwerken waarvan nu neoclassistische kopieën staan in het grootste machtscentrum van de planeet.

En die gebouwen zijn niet de enige overeenkomst die de huidige machtshebbers met de antieke Romeinen hebben.

Caesars generatie

Holland beschrijft de opmars en ondergang van een hele reeks Romeinen als Sulla, Marius en Lucullus, en dan de generatie van Caesar: Pompeius, Cato, Crassus, Catilina, Cicero, Clodius, Brutus en Antonius.

Zij hanteerden ieder hun eigen methode om macht te krijgen in Rome. Via overwinningen met hun legioenen, via rijkdom, omkoperij, oppressie, allianties, sluwe strategieën, en/of als redenaar of intrigant; elk van deze onsterfelijke Romeinen bespeelde het volk op hun eigen manier en drukten hun stempel op Rome.

Waardoor het almaar groeiende imperium voortdurend aan verandering onderhevig was. Holland is excellent in het beschrijven van de muterende esprit van de Romeinen; wat hen - tijdelijk - verzwakte, en wat hen kracht gaf.

Tussenvorm

Bij het vertellen van een geschiedenis, een broodnodige zaak om de wereld te kunnen begrijpen, heeft men in de regel de keuze tussen droog academische stof of de al te geromantiseerde sandaal- en zwaardverbeelding uit de cinema.

Holland zit daartussen. Hij slaagt er uitstekend in om ons het karakter van de Romein van 2000 jaar geleden te doen begrijpen, en is tegelijkertijd creatief genoeg om bijvoorbeeld de slavenopstand onder leiding van Spartacus meeslepend in te kleuren zonder nodeloze Hollywood-heroïek.

Held

Als Holland al een held heeft, is dat Cicero. De redenaar op wiens werk hij zich het meest baseerde voor Rubicon, en die naar contemporaine maatstaven nog het dichtst in de buurt kwam van wat wij tegenwoordig als moreel rechtvaardig beschouwen.

Dienaangaande is Hollands eigen inzicht in de geschiedenis een subjectief maar toch bruikbaar instrument voor het inzetten van details. Details bepalen de grote lijnen. Het leverde Holland enige kritiek op vanuit de hoek van academici, maar dat mogen zij lekker uitvechten.

Holland is geen idioot die claimt alles te weten, want hoe zou hij ook? Zelfs in het nu zijn er politieke ontwikkelingen waarop vele uiteenlopende visies bestaan.

Wie Hollands magnum opus onder de microscoop wil leggen gaat zijn gang maar: de auteur heeft met Rubicon in elk geval een geweldige geschiedenis voor een heel erg breed publiek toegankelijk gemaakt.

Uitgeverij Atheneum - Polak & Van Gennep.

Tip de redactie