Uzodinma Iweala - In De Huid Van Het Beest (lezersrecensie)

Schrijnend verhaal over een kindsoldaat in een niet nader benoemd Afrikaans land.

Op het eerste gezicht doet de onbevangen en kinderlijk aandoende fantasietaal in het debuut van de jonge Nigeriaans-Amerikaanse Uzodinma Iweala denken aan de écriture automatique-stijl die zo hevig in de mode was onder met name de Franse surrealisten. Het schokkende relaas van de jonge Agu is echter geen symbolisch sprookje ontsproten uit het onderbewustzijn van een kunstenaar, maar de snoeiharde werkelijkheid van een verward jochie van amper tien jaar oud.

De hel op aarde

In deze zintuiglijke dramtaal vertelt Agu over zijn leven in het legertje rebellen onder leiding van de brute Commandant, waar hij pardoes inrolt nadat zijn moeder en zus zijn geëvacueerd en zijn vader is doodgeschoten. Hij gaat dan 'zomaarzo mee' en wordt soldaat. Gewapend met een gigantisch kapmes, zwaar geweer en een flinke portie "schietsap" achter de kiezen om hem te drogeren slaat en schiet Agu zich op automatische piloot een weg dwars door mensen heen naar een nog grotere hel dan waar hij vandaan kwam. Voor gewetensnood of mededogen is tijd noch plaats. Agu moet zich vooraleerst staande zien te houden terwijl hij tevens het slachtoffer is van de perverse seksuele lusten van de Commandant.

Kindsoldaat

Agu is kindsoldaat in een Afrikaans land dat onbenoemd blijft. Dat het door burgeroorlog verscheurde land nooit bij naam wordt genoemd is niet hinderlijk; het probleem van de kindsoldaten overstijgt de landsgrenzen immers ruimschoots. Van Afghanistan tot Zimbabwe worden kinderen betrokken in oorlogshandelingen. Alleen al op het Afrikaanse continent zijn ongeveer honderdduizend kinderen in grootschalige gewelddadige conflicten actief ingezet, volgens de Child Soldiers Report uit 2004 van The Coalition to Stop the Use of Child Soldiers.

Vernietigende kracht

Agu staat in deze zin model voor alle kindsoldaatjes. Zijn verhaal is wellicht niet nieuw, maar dendert wel in sneltreinvaart en met vernietigende kracht over de lezer heen. De ene trein is nog niet voorbijgeraasd of Iweala slaat de lezer al weer met andere, nóg gruwelijker wreedheden om de oren. Regelrecht schokkend is de passage waarin Agu zijn eerste slachtoffer afmaakt: aanvankelijk aarzelend, maar dan met een beestachtig extatisch enthousiasme waarbij het jongetje 'hard tussen zijn benen' wordt.

Parabel

Het is echter niet louter ellende wat Iweala ons bij monde van Agu voorschotelt. In flashbacks vertelt het jongetje over de gelukzalige jeugdjaren in zijn geboortedorp, voor de hel losbrak. Zijn vader was schoolmeester, zijn moeder een absolute wondervrouw. Agu was een pienter ventje met een gouden toekomst en dat maakt het lot dat hem beschoren is des te schrijnender. Een briljante vondst is ook de parabel van de luipaard en de os, waar Iweala gebruik van maakt: een goddelijke tweeling met de gave om zich in dieren te veranderen, ontmoeten elkaar op een dag als luipaard en os, niet wetende van elkaar wie zij in werkelijkheid zijn. De afloop laat zich raden. De luipaard ziet de os als prooi en valt aan, terwijl de os zich met verve verdedigt. Beide vinden de dood in een bloedige worsteling; de situatie van het land van Agu in een notendop.

Eten of gegeten

Waarom doet iedereen zo raar en vijandig tegen elkaar? Dit wil toch niemand, net als de os en de luipaard elkaar nooit zouden aanvallen als ze wisten van elkaar wie ze daadwerkelijk waren? Dit lijkt Agu uit te willen schreeuwen, maar hij houdt zijn lippen stijf op elkaar. Ondanks dat zijn wil stukje bij beetje afbrokkelt, gaat hij door. Want wanneer hij verzaakt wordt hij zelf zonder pardon in mootjes gehakt door de Commandant. Het is - net als bij luipaard en os - eten of gegeten worden.

Nieuw talent?

Gelukkig maar dat In De Huid Van Het Beest mede door de stijl, maar ook door het achterlijk grote lettertype en de beperkte lengte van het boek als in een zucht wegleest. Niet omdat het zo'n verrot slecht boek is. Integendeel: als een karikaturaal aandoend verhaal je ook nog eens zo naar de keel vliegt ben je (voorlopig) een groot auteur. De tijd moet nog uitwijzen of we hier met een eenmalige truc te maken hebben of met een nieuwe belofte in de wereld van de geëngageerde literatuur.

Uzodinma Iweala - In De Huid Van Het Beest
Originele titel: Beasts Of No Nation
Uitgeverij: Van Gennep


Bestel dit boek direct:


In de huid van het beest
U. Iweala

Tip de redactie