Marian Donner - 08:30: Opstand

Stedelijke roman over flarden onrust en onlust die zich samenpakken tot een meerkoppig monster dat 'het' zat is en Revolutie roept.

Ik schrijf hier expres 'stedelijke' roman, omdat de woelige situatie in dit boek lijkt te worden gepresenteerd als Nederland op het hellende vlak. Maar Nederland is ook het gebied buiten de grote steden, waar de zwiepende tv-camera's en rennende reporters zelden tot nooit zijn te vinden, of er moet een vuurwerkfabriek ontploffen. Laat ik, als Amsterdammer, me nou nét aan de andere kant van Nederland bevinden terwijl ik dit boek las: het contrast kon niet scherper zijn. En eens te meer moet men beseffen dat de uit de hand gelopen urbane problemen niet als blauwdruk voor een héél land mogen gelden.

Innerlijke onvrede

Hoofdpersoon in 8:30 Opstand is Alexander. Een non-descripte ambtenaar die bij de klachtenafdeling van de gemeente werkt. De cases die hij op zijn bureau krijgt zijn soms hilarisch, en Donner schetst haarfijn hoe de grote innerlijke onvrede van de stedeling zich vertaalt naar gemiezemuis over stoeptegels, verkeerd geplaatste vuilniscontainers en woede over het laden en lossen van de supermarkt op de begane grond. Yep, dit zijn de klagers ten voeten uit; mensen die hun stad niet meer herkennen, rond moeten dolen in een ontheemd ratjetoe en hun vaste, kalmerende aanknopingspunten totaal zijn kwijtgeraakt.

Verloren ziel

Alexander is net zo'n verloren ziel, alleen houdt hij zich staande met romantische fantasieën over zijn mooie collega Nin. Het elfachtige meisje met de lange zwarte haren tilt hij in zijn gedachten op tot een voorbeeldige oase in een turbulente wereld vol broeiende ergernissen, straatgeweld, asociale jongeren en talloze demonstraties van muitende burgers. Net zoals veel Nederlanders doen (of nog maar eens ter verduidelijking: de stedelingen) beperkt ook Alexander zijn leven tot de werkvloer en zijn huis, en de dagelijkse tocht tussen die twee locaties is spitsroeden lopen: een noodzakelijk kwaad dat hem steeds zwaarder valt.

Sterk proza

Stilistisch is Donner bijzonder sterk. Zij speelt met taal op een originele manier die het aanzwellende urban onheil goed verbeeldt. Ze gebruikt effectief een repetitiefactor van gebeurtenissen die uiteindelijk de grote revolte inluiden, én ze weet tegelijkertijd de afbladderende weerstand van Alexander weer te geven. Ondanks die toenemende chaos en speelsheid van woorden houdt ze de verhaallijn strak. Dat een politieagent een Marokkaanse jongen doodschiet en hiermee tevens het startschot geeft voor De Sneeuwbal, is daarentegen weer weinig origineel te noemen. En nogal beperkt, want zoals een Nederlander me al vertelde op mijn weekend-adres over bijvoorbeeld de moord op Van Gogh: "Da's nou typisch iets wat aan de andere kant van Nederland gebeurt."

Morele dictatuur

08:30 Opstand zou aardig leesvoer zijn voor lakse politici die de zaak compleet uit de hand hebben laten lopen, om vervolgens de burgers in te peperen dat ze maar vooral lijdzaam met dat fait accompli moeten omgaan. Een dergelijke valse indolentie bereik je alleen met een dictatuur - de morele dictatuur heeft inmiddels zijn beste tijd wel gehad.

Marian Donner - 08:30 Opstand
Uitgeverij Prometheus


Bestel dit boek direct:


8.30: opstand
M. Donner

Tip de redactie