Drieluik van de in Engeland geboren schrijfster en juriste Naema Tahir, die een stem geeft aan de verborgen verlangens van drie jonge vrouwen in Pakistan.

Het is soms gekmakend, dit boek, waarin zoveel gevoeld en gedacht wordt dat zo pertinent onbesproken moet blijven. Kostbaar Bezit ronkt van de seksuele verlangens die aan alle kanten worden dichtgekit met geheimhouding, stiekemigheid en tradities. De vrouwen van Tahir zijn zo zinnelijk als oerdieren, al wordt hun sensualiteit voor de buitenwereld in alle toonaarden ontkend. Dat levert een merkwaardige leeservaring op, want Tahir neemt juist geen blad voor de mond over deze vrouwelijke erotiek: die beschrijft ze tot in detail, en tegelijkertijd hoe die woordeloos alleen in hun hoofden mag worden beleefd.

Bloei

In het eerste verhaal krijgt de vroegrijpe Nargis een (geheime) seksuele relatie met haar oom. De volwassene visiteert haar 's nachts, en helpt zijn bleue nichtje van haar maagdelijkheid af. Het kind krijgt de smaak rap te pakken. Waar haar nichtjes, zusjes, moeders en tante over zwijmelen bij de brave Bollywood-films, maakt zij aan den lijve mee. Haar vreugde over die ontdekking wordt evenwel getemperd door haar volstrekte gebrek aan kennis van waar ze mee bezig is, en het laat zich raden dat er niemand is tot wie ze zich kan wenden.

Vergelijkingsmateriaal

Het tweede verhaal, Bruidsnacht, is een stuk makkelijker te behappen. Een niet-maagdelijke moslima beleeft haar huwelijksnacht en moet uiteraard doen alsof het haar eerste keer is. Via uitgekiend pilgebruik is het alsof ze bloedt, en dat zedige 'Au!' roepen lukt ook nog wel. Spijtig voor de bruidegom beseft ze met haar ervaring wel dat hij er niets van bakt, waarmee Tahir heel vilein de grootste angst van bepaalde mannen blootlegt. Niets zo vernederend als een vrouw die over vergelijkingsmateriaal beschikt, en dat die vergelijking wel eens negatief naar hun prestaties kan uitslaan. Doe dan beter je best, zou je zeggen. Maar nee, om die vernedering te omzeilen moet de vrouw maagd zijn en wordt ze de rest van haar leven streng bewaakt.

Masochisme

Deel drie is het relaas van een gelovige echtgenote die je bijna een trap onder de kont zou willen geven. Zo idolaat van haar man, zo blij met dat gearrangeerde huwelijk, zo nederig in haar rol als onderdaan. Maar misschien is nederig niet het goede woord, en hanteert Tahir voor dit verhaal wederom de ironie, zoals in Bruidsnacht. Want het kippetje koestert heimelijk masochistische verlangens. Of dit een uiterst geëmancipeerd standpunt is wat ze niet tegen haar man durft te zeggen, of dat een vrouw met zulke neigingen de ideale islamitische echtgenote is, is niet helemaal helder.

Wollig

Dat laatste zou namelijk een conclusie kunnen zijn vanuit (licht cynisch) westers oogpunt. Het kan ook een vorm van culturele mystiek zijn waar 'buitenstaanders' geen zicht op hebben. Of misschien wilde Tahir met dit derde verhaal wederom aangeven hoe over sommige seksuele verlangens beslist niet gepraat mag worden, zoals over seksualiteit überhaupt niet gepraat wordt. Vrouwen mogen geen verlangens hebben, behalve om hun mannen te behagen. Haar proza is in elk geval minder makkelijk te peilen dan het magisch realisme van Gabriel Garcia Marquez, het spiritualisme van Yann Martel of de serene erotiek van Arundhati Roy. Maar het kan ook aan Tahir's stijl liggen, dat soms wel erg wollig wolkt onder smachtende metaforen en dampende lyriek. Jaren 70-vrouwenliteratuur onder de chador geschreven, het is bepaald geen makkie.

Naema Tahir - Kostbaar Bezit
Uitgeverij Prometheus

Bestel dit boek direct:

Kostbaarste bezit
Naema Tahir