Boekrecensie: Colmen Toíbín - Nora Webster

In een Iers dorp tracht een weduwe met kinderen haar leven opnieuw vorm te geven. Aangrijpend drama met de jaren 60 - 70 als decor. 

Met Nora Webster schetst Toíbín een gedetailleerd beeld van een belangrijke tijd in de geschiedenis van Ierland aan de hand van het gezin Webster.

Het verhaal begint korte tijd na de dood van de vader, Maurice, in de jaren '60. Nora maakte de lijdensweg van haar man van nabij mee - de medische zorg voor terminale patiënten was destijds ondermaats - en ze bevindt zich in een emotionele crisis.

Kraakhelder

Die crisis wordt door Toíbín niet als dusdanig omschreven. In kraakhelder en uiterst sober proza verbeeldt hij het rijke gevoelsleven van de personages middels hun handelingen en hun gesprekken. Nora krabbelt langzaam op en ontdekt tegelijk dat ze tijdens de sterfperiode van Maurice te weinig oog heeft gehad voor haar twee jongste zonen. Haar drie dochters waren al op een leeftijd dat ze het verlies beter konden plaatsen.

Stapje voor stapje volgen we het herstel van een gezin dat een tragedie te verwerken kreeg. Met Nora als spil, die als alleenstaande vrouw in die periode opeens erg kwetsbaar blijkt. Tussen de regels door - subtieler dan dit kan een boek niet worden - krijgt Maurice de gestalte van de man die het gezin beschermde en aanstuurde. Hij is een fantoomaanwezigheid die Nora er 24 uur per dag aan herinnert dat zij opeens alle beslissingen zelf moet nemen.

Kostschool

Haar zonen Connor en Donal kijken nu naar haar. Ze verwachten dat zij, de enige overgebleven volwassene in hun dagelijkse leven, weet hoe het allemaal moet. Connor lijkt zich te herpakken, Donal daarentegen raakt in zichzelf gekeerd en gaat stotteren.  Sympathieke familieleden interveniëren en opperen dat Donal beter naar een kostschool kan, zij betalen wel.

Het is een van de meest veelzeggende passages die de kwetsbaarheid van Nora als weduwe  illustreert. Ze wil niet ondankbaar zijn, ze weet geen alternatieven en ze voelt zich machteloos. Nergens schrijft Toíbín dat ze Maurice hier node mist, en dat maakt het gemis nog sterker.

Want dichter bij dan deze vertelling kan een familie niet komen. We volgen ze in hun huiskamer, met elkaar, op de trap naar boven, op hun eerste vakantie zonder vader. We volgen Nora als ze moet gaan werken om het hoofd boven water te houden, en daarmee de veranderende situatie van werkgevers en werknemers van destijds, met de eerste voorzichtige demonstraties van de vakbonden.

Bloody Sunday

De Websters maken de toenemende spanning mee tussen katholieken en protestanten, die niets met religie maar alles met economische gelijkheid te maken hebben. Bij Bloody Sunday is er de zenuwslopende speurtocht naar informatie over een van Nora's dochters, die revolutionair is ingesteld en misschien wel, misschien niet aanwezig was bij die ene vreselijke dag in het Noord-Ierse Derry.

Ierland verandert en aan het eind van de roman lijkt Maurice Ierland zelf te verbeelden. Nora verbrandt de brieven van haar man omdat er een nieuwe tijd is aangebroken. De pijn is verwerkt, zijn verscheiden heeft een plek gekregen en Nora gaat door. Maar dan op een andere manier.  

BEOORDELING

Lees meer over:
Tip de redactie