Hilary Mantel - Het boek Henry

De wijze waarop Mantel het leven aan het hof van de Engelse koning Henry VIII beschrijft met deze historische roman, is pure magie.

Mantels tweede, deze week met een Bookerprize bekroonde historische roman over Thomas Cromwell, is de opvolger van Wolf Hall, waarmee zij in 2010 ook al de Bookerprize won.

Het moet heerlijk zijn om Hilary Mantel te zijn, die barstend van schrijftalent met zichtbaar genoegen, inzicht en humor de geschiedenis van Henry VIII’s hofhouding tot leven wekt.

Niet de Tudor zelf staat centraal in Mantels trilogie, maar zijn raadsheer en vertrouweling Thomas Cromwell. Wel is Henry VIII de spil, want we schrijven begin zestiende eeuw en de Engelse koning heeft het soort bloedstollende almacht waarmee hij naargelang zijn luimen over leven en dood kan beslissen, wat de handel en wandel van alle historische figuren in deze roman bepaalt.

Leven met Henry VIII betekent dat zijn entourage zich onmisbaar moet maken voor de vorst willen zij hun hoofd op hun schouders houden. Zijn vrouwen proberen hem een zoon te schenken, de overigen vleien, smeren stroop en halen witte voetjes.

Ze smeden complotten en bedreigen hun rivalen. Iedereen neemt deel aan dit konkelcircus, maar – in Mantels romans – heeft Cromwell een eigen handleiding. Zijn survivalgids voor de Tudors wordt door hem op pagina 77 zelf ingevuld: “Hoe je hem [Henry] duidt, hoe je hem dient, hoe je hem het best bewaart”.

En aldus smeedde Mantel haar Cromwell. De vorstelijke raadsheer is in Het boek Henry uitstekend van de tongriem gesneden en hij weet wanneer hij moet zwijgen. Hij weet ook wanneer hij moet spreken en als hij spreekt, is hij verstandig of hij maakt snedige grappen van een soort ongrijpbare geestigheid waardoor zijn gesprekspartners nooit precies weten of ze wel serieus genomen worden.

Hij heeft een neus om precies te weten met wie hij allianties moet aangaan, hij heeft overal ogen en oren, en over de gehele linie straalt hij, ondanks alles, een zekere integriteit uit.

Mantels mozaïek van eigenschappen maakt Cromwell voor de lezer onweerstaanbaar, en van de weeromstuit geloofwaardig als iemand die zo lang aan Henry’s hof stand wist te houden. Qua typering zou Mantel weleens een voltreffer kunnen hebben aan dit karakter.

Zo niet, dan heeft haar romanpersonage nog altijd het charisma dat als een magnetische goudader door deze trilogie loopt. Want – ontsteek de vreugdevuren – een derde deel zit eraan te komen.

Eenzelfde geloofwaardigheid legt Mantel aan de dag wat betreft de invulling van het personage Henry VIII en zijn tweede echtgenote Anna Boleyn. Henry die smacht naar een zoon als erfgenaam, “waarmee hij de stabiliteit van zijn koninkrijk kan waarborgen, dat is het pact dat hij met zijn volk heeft afgesloten”, zo schrijft Mantel.

De druk die op Anna ligt is immens, temeer daar Henry voor haar zijn huwelijk met Katharina van Aragon heeft ontbonden, en zich met die daad tegelijkertijd afgescheiden van de Kerk van Rome. Anna is echter ook jong, en haar jeugd maakt haar overmoedig. We bekijken haar door Cromwells ogen en delen zijn conclusies.

We wandelen mee door de gangen van de kastelen, kijken tussen de kantelen op de toren uit over het Engelse landschap, en huiveren als Henry’s humeur omslaat. Het boek Henry is opwindend, zinderend, weergaloos.

Uitgeverij: Signatuur
Vertaling: Ine Willems