Simon Goldhill - Liefde, seks & tragedie

Welke invloed hebben de Grieken en Romeinen op onze huidige samenleving? In vijf thema- hoofdstukken legt hoogleraar Griekse literatuur en cultuur Goldhill onze schatplicht uit.

Covermodellen van Men's Health of dure aftershaves zijn als de standbeelden van afgetrainde jonge mannen die in het oude Griekenland het straatbeeld sierden.

Romeinse keizers lieten hun beeltenis verspreiden zoals heden ten dage verkiezingsposters opgeld doen, en ook het dieet stamt uit de Griekse bloeiperiode met hun intensieve lichaamscultus.

Dit zijn de meer ludieke voorbeelden uit Simon Goldhills studie over de aanwezigheid van de Griekse en Romeinse cultuur in onze huidige samenleving. Ook neemt hij de overeenkomsten in onze huidige opvattingen over het huwelijk en homoseksualiteit onder de loep.

Maar de hoofdstukken over de oorsprong van het christendom in de klassieke oudheid reiken dieper dan voorgaande onderwerpen - en daar wordt het boek nóg intrigerender.

Vasten en celibaat

Het christendom, dat in het hart van de klassieke oudheid is ontstaan, botste tijdens zijn ontwikkeling enerzijds met de indertijd geldende mores, anderzijds adapteerde het (een aantal van) de waarden.

Waar de Grieken pronkten met hun afgetrainde lichamen en de Eros bewierookten, onderwierpen de asceten zich aan vastenperioden en het celibaat. Soms met gruwelijke excessen, zoals een paalzitter die jarenlang zo ongeveer verkwijnde en wegrotte op een hoge pilaar.

Vanaf die eerste christelijke asceetpunkers onthaalt Goldhill de lezer op een boeiende reis langs de verspreiding van het christendom, via de baanbrekende Desiderius Erasmus (dankzij zijn kennis van het Grieks) die de Bijbelbeleving op zijn kop zette, tot aan het heden.

Het volk

Gezien de geopolitieke ontwikkelingen is het hoofdstuk over het ontstaan van de democratische staatsvorm in de klassieke oudheid erg actueel. In tegenstelling tot de platitudes die in het populaire politieke discours overvloedig worden gedebiteerd, gaat Goldhill secuur en uitvoerig in op het ontstaan, de ontwikkeling, kernwaarden, veranderingen en opgang naar de moderne democratie.

Het is de enerverende wisselwerking tussen wat het volk wil en hoe we Socrates en Plato nodig hebben om de essentie van democratie te achterhalen. 

Modern drama

Democratie en religie zijn vreemd genoeg niet in de titel vervat (het zijn de boeiendste hoofdstukken), maar tragedie wel, en ook dat onderwerp krijgt een eigen hoofdstuk. Modern drama zoekt zijn oudste, diepste wortels in het antieke Griekenland, en de westerse culturele traditie is geënt op de geest van de klassieke tragedie.

Ook legt Goldhill in dit hoofdstuk ondermeer het verband tussen de keizerlijke uitspattingen van een arena vol gladiatoren en onze - tijdloze - fascinatie met geweld.

Goldhill biedt niet uitsluitend nieuwe inzichten, maar zijn stellingen en ideeën in dit boek zijn vaak verfrissend, niet zonder humor en onveranderlijk prikkelend. Door de eeuwen heen zijn er de nodige slijptollen tegenaan gehouden, maar de fundamenten van onze samenlevingsvorm zijn oud en ze zijn herkenbaar. En vooral zinvol om te leren kennen. Zoals Cicero al zei: "Wie niet weet waar hij vandaan komt, zal altijd een kind blijven."

Uitgeverij Nieuw Amsterdam

Vertaling Rik Smits

Tip de redactie