Helene Uri - De besten onder ons

Onder professoren: satirische roman over de faculteit linguïstiek aan de universiteit van Oslo, waar docenten in hun (verboden) verlangens naar elkaar en naar erkenning de ethische regels oprekken.

Helene Uri, Zweedse van geboorte, heeft twaalf jaar aan de universiteit van Oslo gewerkt, waar ze promoveerde in taalwetenschap. Haar inside kennis van deze universitaire wereld heeft ze met zichtbaar plezier verwerkt in deze roman over het academische circuitje.

Een beetje taalliefhebber zit nu al te lekkerbekken, en dat is geheel terecht. Er wordt hier op academisch niveau op begrijpelijke en vooral boeiende wijze gedelibereerd over taal: oude talen, toekomstige talen, uitheemse talen, verloren talen. De vertaler van De besten onder ons zal er een kluif aan hebben gehad, maar het resultaat is vlag & wimpel.

Niettemin is de roman niet alleen voorbehouden aan bovengenoemde groep taalliefhebbers. Het is, als we op Uri’s ervaring af mogen gaan, een interessante dwarsdoorsnee van het wel en wee onder professoren die nieuwe generaties knappe koppen moeten kweken.

Maar in De besten onder ons heeft dat pedagogische aspect geen prioriteit – de linguïsten zijn voornamelijk met hun eigen status bezig.

Hoofdpersonages

Er zijn twee hoofdpersonages, professor Edith Rinkel en Pål Bentzen, de futlinguïst (futurologische linguïstiek). Edith is bijna vijftig, goed geconserveerd, en ze versiert als een Mrs Robinson van het academisch milieu regelmatig jonge studenten.

Ze leeft alleen zonder dat daar traumatische ervaringen aan ten grondslag liggen. Ze bezit een ongenaakbare doelgerichtheid die bij haar collegae zowel respect als onzekerheid afdwingt.

Pål is een knappe kerel die een reeks vrouwen verslijt, laat zelfs een oogje op Edith vallen, totdat zijn collega Nanna met haar timide oogopslag zijn ridderlijke kant aanspreekt en hem dresseert als een circuspaard.

Nanna heeft een linguïstisch project opgestart dat in het verhaal als nevenplot fungeert: het determineren van een basispatroon van álle talen, hetgeen, als haar ambitie volledig wordt uitgeknobbeld, een miljoenenbusiness kan opleveren.

Taalkundige puzzel

Ze schakelt Pål in om haar te helpen de laatste ontbrekende stukjes in de taalkundige puzzel te vinden, en drukt hem op het hart er met niemand over te spreken. Dan zit er al een luchtje aan dat project, wat voor een plezierig spannende ondertoon zorgt.

Anderzijds is het veelzeggend voor de manier waarop professoren moeten werken, uit vrees voor plagiaat en kennisroof. Nanne’s project zal niet het eerste zijn waarbij professoren trachten elkanders vliegen af te vangen.

Satire

Want dat is schering en inslag op de universiteit (van Oslo). Net zoals het gesjoemel met aanstellingen, de vriendjespolitiek, de toekenning van fondsen, de reisjes naar het buitenland, de race om je naam onder een publicatie te krijgen. Uri is naar verluidt na twaalf jaar afgehaakt omdat ze dit academische wereldje beu was.

Met De besten onder ons heeft ze die ervaring in een geestige, intelligente satire omgezet.

Uitgeverij De Geus
Vertaling: Neeltje Wiersma