Dave Eggers - Een hologram voor de koning

AMSTERDAM - Een Amerikaan wil in Saoedi-Arabië informatietechnologie verkopen aan de koning met zijn nieuw te bouwen stad. Maar de koning komt niet opdagen.

De crisis heeft de Amerikaan Alan Clay op het randje van de afgrond gebracht.

Zijn laatste hoop is een omvangrijk IT-project dat hij wil verkopen aan koning Abdullah, die ambitieuze bouwplannen heeft voor een kuststad in Saoedi-Arabië.

Als Alan daar met zijn drie medewerkers arriveert, blijkt de stad - op enkele gebouwen na - uit een maquette en 3D-presentatie te bestaan. Koning Abdullah komt maar niet opdagen voor de IT-presentatie en Alan loopt tegen de Saoedi-Arabische bureaucratie aan. "Morgen komt de koning. Waarschijnlijk."

Alan doodt de tijd op zijn hotelkamer met het schrijven van brieven aan zijn dochter die hij nooit verstuurt. Ze lijdt onder de relatie met haar moeder, Alans ex-vrouw Ruth - een wereldverbeteraar van het angstaanjagende soort, voor wie aardig zijn tegen de naaste omgeving al een onmogelijke opgave is.

Hij denkt na over de situatie in de VS, met zijn failliete buurman die een meer is ingelopen, en aan gesprekken met zijn vader die foetert over het verplaatsen van productie naar goedkope landen.

Zeden en gebruiken

Het eeuwige uitstel van de afspraak en het dagenlange wachten in een oververhitte tent zonder wifi moet Alan zich laten welgevallen - deze pitch is zijn laatste strohalm. De valklem die hem aan dit land kluistert, biedt een opstapje voor een kijkje in de zeden van de woestijnstaat.

Met name via chauffeur Youssef, met hij een soort vriendschap ontwikkelt. Openlijk kan er weinig, stiekem wordt er gezopen, gesekst (vooral op expat-feestjes), en gemusiceerd door jongeren die een ander leven willen.

Bij dat uitdiepen van cultuurverschillen krijgt het verhaal bij vlagen een Alice in Wonderland-tintje, als observaties blijven steken in bekende algemeenheden. En niet zonder ironie zijn Alans mijmeringen over de verplaatsing van Amerikaanse productie naar Azië.

Alan komt immers zelf als buitenlander zijn product slijten; Koning Abdullah’s Economic City wordt geheel door gastarbeiders gebouwd en ook vrijwel de hele horecabediening is van elders. Deze issues worden niet uitgewerkt.

Lost in SA

In zijn vorige boeken Zeitoun en Wat is de wat uitte Eggers zich pittiger over respectievelijk de orkaan Katrina in New Orleans en de Afrikaanse asielzoeker in Amerika. Terwijl Een hologram voor de koning een fictieroman is en de auteur alle vrijheid had steviger aan de haal te gaan met politieke en culturele aspecten.

Eggers laatste is zeker een aanrader, maar dan in de Lost in translation-achtige sfeer, met Bill Murray als de wat zakkige Amerikaan in wonderlijk Japan. Murray zou zó in de rol van Alan Clay in SA kunnen stappen.

Uitgeverij Lebowski

Vertaling Gerda Baardman, Lidwien Biekmann en Jan de Nijs