Jan Juffermans - Mies - 60 jaar televisie

Twee weken na de allereerste tv-uitzending verscheen Mies Bouwman al op het tv-scherm. Waar haar levensloop met die van tv samenvalt, is Mies - 60 jaar televisie. Omzien In Verbijstering een boeiend document.

Op het eerste oog is aan weinig te merken dat Mies Bouwman het project aanvankelijk niet zo zag zitten. Een boek over haar leven? Jarenlang wimpelde ze uitgeverijen af met de wedervraag wie dáár nou op zat te wachten.

Nu de televisie 60 jaar werd, moest het er toch maar van komen, zo liet ze bevriend auteur Jan Juffermans vorig jaar weten. Het boek kwam er - ondanks het vroegtijdig overlijden van de schrijver.

Het resultaat is in de eerste plaats lijvig te noemen. Niet eens zozeer wat betreft het aantal pagina's (een ruime 200). Maar meer vanwege het A4-formaat, de multomap-harde kaft en de dikte van de kleurrijk gevulde bladzijdes.

Ruim de helft van de biografie bestaat uit afbeeldingen van brieven, foto's, krantenknipsels en wat dies meer zij.

Fasen

Mies Bouwman blijkt het type dat alles secuur heeft bewaard in dozen op zolder. Het moet een feest voor de biograaf geweest zijn. Veel van de souvenirs illustreren treffend de fasen die ze als tv-persoon heeft doorlopen.

Bijvoorbeeld de brief die de KRO in 1951 stuurt na haar uitverkiezing tot omroepster: 'Om bij voorbaat teleurstellingen Uwerzijds te voorkomen, bericht ik U dat de uitzendingen voorlopig eenmaal per veertien dagen zullen plaatsvinden.'

Of het loonzakje dat ene mevrouw Lauman-Jansen door de deur gooit. Ze is een van de velen die spontaan geld komt brengen nadat Bouwman in 1962 de liefdadigheids-tv-marathon Open Het Dorp heeft gepresenteerd.

Overstap

Een schril contrast met de brieven die de nieuwe heldin van het volk een jaar later ontvangt. Kijkers nemen haar de overstap naar het satirische VARA-programma Zo Is Het Toevallig Ook Nog 's Een Keer ernstig kwalijk.

In interviews refereerde Bouwman al eens aan de postzakken vol haatbrieven die ze destijds ontving. Maar om de anonieme reacties te lezen is zelfs veertig jaar later schrikken. 'Lelijke vuile jodin! (…) Ja, de Duitsers hebben er indertijd toch nog één vergeten, blijkbaar.'

Kapstok

Omzien In Verbijstering is een rijkelijk geïllustreerd en alleen al daarom boeiend document over een tv-icoon. Bouwman is de kapstok waaraan de ontwikkelingen die televisie doormaakt, wordt opgehangen.

Van een spannend experiment tot een professioneel medium. Een massamedium dat miljoenen kan kluisteren en binden, maar ook verdeeldheid en haat oproept.

Over Bouwmans leven naast de televisie komen we stukken minder te weten. Terwijl ze dát leven nu juist zoveel belangrijker zegt te vinden.

Hoe ze uiteindelijk met haar familie herenigde, nadat ze voor een gescheiden man uit een andere zuil viel? Hoe het haar lukte om een succesvolle tv-carrière te combineren met het opvoeden van vier kinderen?

Thuis

Het zijn thema's die spaarzaam langskomen. Dat is jammer, niet alleen omdat je als lezer benieuwd raakt hoe zo'n nationaal geliefd persoon thuis is.

Maar ook al omdat Bouwman in de enkele bijdragen waarmee ze eigenhandig het werk van de overleden biograaf aanvult wél privé-situaties aansnijdt. En daarin als schrijfster getalenteerd blijkt, met oog voor detail en een messcherp geheugen.

Het doet weinig af aan de waarde van het boek als historisch document, maar toch. Omzien In Verbijstering is prachtig als biografie van een tv-icoon, maar eenzijdig als levensbiografie van een koningin des volks. Veel verder dan haar zolder komen we niet.

Facebook & Twitter

Facebook & Twitter
Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter
Tip de redactie