Graham Swift - Was je maar hier

Laatste update:  8 juni 2011 13:20 info

Zoals alle romans van Graham Swift begint Was je maar hier langzaam, kabbelend. Waarmee niet is bedoeld dat het verhaal moeizaam op gang komt. Het is opnieuw een boek met veel echo’s.

Kleine gebeurtenissen waar je achteloos overheen leest, blijken later van groot belang. De zinnen leunen gemakkelijk achterover. Verraderlijk gemakkelijk, want onderhuids speelt zich heel wat af.

Het is een boek als een draaikolk. Met een verrassend einde. De twee broers Jack en Tom Luxton leven met hun vader Michael op een melkveehouderij in het Engelse gewest Devon. Het zijn moeilijke tijden.

Nadat de gekke-koeienziekte tien jaar eerder de boerderij dicht bij het randje bracht, wordt de streek nu getroffen door mond-en-klauwzeer.

De jongste zoon Tom besluit in het leger te gaan, zonder dat hij daarvan zijn vader op de hoogte brengt. Midden in de nacht, op zijn verjaardag, is hij ineens verdwenen en laat niets meer van zich horen.

Geweer

Swift begint het verhaal in medias res. Jack zit op het bed van zijn caravanpark ‘Look Out’. Achter hem ligt een geweer. Een dubbelloops. Dit geweer zal in het boek een belangrijke rol spelen. Net als een medaille voor betoonde moed die een ver familielid ooit na een oorlog kreeg opgespeld.

"Het was een mooie medaille voor een boerenzoon", zei hij.  Want op de achterkant stond:Voor Betoonde Moed in het Veld." Een typerende zinswending voor Graham Swift.

Hij is bij uitstek een schrijver die ogenschijnlijk simpele zinnen weet te kantelen en op die manier de lezer in direct contact brengt met het verhaal. Dat begint al met de titel. In feite een boodschap voor op een ansichtkaart, maar naar gelang het verhaal vordert, spreekt uit dat zinnetje een zekere hypocrisie.

Brief

Een doorgestuurde brief van het ministerie van defensie en het bezoek van een hoge officier aan ‘Look Out’ zorgt voor een crisis in het huwelijk tussen Jack en Ellie. Tom, die toch al als een barrière tussen hen fungeerde omdat hij steeds meer in Jack aan het ‘groeien’ was, komt nu terug in hun leven, in een kist.

Jack gaat hem op de verafgelegen militaire vliegbasis ophalen. Zijn tocht wordt op een natuurlijke wijze als een roadnovel ingebed in de roman. Prachtig.

Volkomen natuurlijk wisselt Swift van perspectief. Schuldgevoelens spelen hoog op. Zowel bij Jack en Ellie als bij Tom. Voortdurend vraag je je als lezer af hoe je zelf met dergelijke kwesties om zou gaan. Graham Swift is de ultieme schrijver over ‘la conduit humaine’.

Personages

Tegen het einde worden nog een aantal nieuwe personages opgevoerd: de bankier en zijn stadsvrouw die een van de twee boerderijen hebben gekocht. Dat geeft extra energie, vlak voor de ‘grande finale’.

Bovendien komen hier zinnen en voorwerpen terug waarvan de betekenis weer net is verschoven. De eik waar de hond van Tom en Jack naast begraven ligt, speelt een aparte rol.

De deken van de hond, die na diens dood keurig is gewassen en opgevouwen, eigenlijk als een soort vlag, komt nu terug in de Britse driekleur die opgevouwen aan Jack wordt gegeven.

Was je maar hier is een meesterstuk van een auteur die toch al geen zwakke punten heeft in zijn oeuvre.

Beoordeling: * * * * *

Reageer op dit artikel:
Stuur door:
Deel artikel:
 

Eerdere berichten

Eerder

Facebook & Twitter

Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter.

Lees meer

Gerrit Kouwenaar

 Dichter en verzetsman Gerrit Kouwenaar is donderdag in zijn woonplaats Amsterdam op 91-jarige leeftijd overleden.

Lees meer

Concerttips

Nederland houdt van livemuziek en dat vertaalt zich in een onuitputtelijke lijst van concerten in het najaar. NU.nl zet de leukste en meest interessante op een rijtje.

Bekijk het overzicht