Sarah Moss – Koude Aarde

Een groepje archeologen werkt in afzondering aan een project in Groenland. Ondertussen valt de rest van de wereld ten prooi aan een gemeen virus.

Het lijkt een volkomen onschuldige onderneming: 6 archeologen uit diverse werelddelen gaan gedurende enige tijd naar een zeer afgelegen plek op Groenland. Hun taak is om een massagraf te onderzoeken en gegevens te verzamelen over de levenswijze van de bewoners die daar eeuwen geleden leefden.

Nina’s nachtmerries

Moss laat er geen gras over groeien. Zodra ze hun eerste groffel in de begraafplaats hebben gestoken, wordt Nina ’s nachts gekweld door nare dromen. Als ze wakker schrikt is het nog griezeliger, want ze hoort overal voetstappen, stemmen en ziet handen tegen haar tentdoek.

“Je hebt nachtmerries, we horen je de hele nacht jammeren,” reageert de rest laconiek. Maar de Schotse Catriona raakt gaandeweg bevangen door dezelfde koorts.

En na een tijdje kan Jim, de gelovige Amerikaan, er ook niet omheen dat er stenen uit het niets op hen afkomen en gefluit in de mist klinkt.

Nerveuze spanning

Moss speelt het gegeven van vermeende spoken knap uit. Het kunnen net zo goed losgeraakte keien zijn of een onbekende vogel. De sfeer die ze met minieme middelen onder deze steeds nerveuzer wordende groep laat rijpen, is het soort sfeer dat ontstaat bij elkaar opnaaien met spookverhalen rondom het kampvuur.

Angsten

De personages krijgen body doordat Moss steeds van vertelperspectief wisselt en als in de tv-serie Lost hun achtergrond nader toelicht. In een dergelijk afgelegen setting worden karakters sterker afgetekend: tussen de rotsachtig kale grond, de lege horizon van de zee en het hemelgewelf is er niets anders dan dit klein groepje met hun gedachten, hun beperkte rantsoen en hun eigen angsten – en die geluiden.

Moss verwent de lezer nog eens extra met een nog enger gegeven - de internetverbinding via satelliet. Daar de fondsen beperkt zijn en dit communicatiemedium kostbaar, mogen ze er van teamleider Yianni zeer sporadisch gebruik van maken. Zo kunnen ze slechts mondjesmaat alarmerende berichten lezen over een dodelijke, wereldwijde epidemie. Totdat de verbinding voorgoed wegvalt.

Lord of the Flies

Moss’ debuutroman is vergeleken met William Goldings bekende roman Lord of the Flies uit 1954. Daar zou je deels in kunnen meegaan, ware het niet dat Moss’ literaire thriller zich voornamelijk richt op de aanloop naar die situatie.

Dit zijn gestudeerde volwassenen, niet de nog ongepolijste kinderen uit Goldings boek. Ze weten het nog aardig beschaafd te houden en de afloop is eigenlijk niet meer dan een nawoord waarin de eigen verbeelding, die door Moss rijkelijk is gevoed, marginaal wordt ingevuld. Koude Aarde heeft echter daardoor niet minder zeggingskracht.