Ex-radiopiraat en muziekjournalist Matt Mason houdt een passioneel praatje in boekvorm over de voordelen van de hedendaagse openbroncultuur. Maar hij bekijkt de zaken wel door een roze bril.

In juli en augustus van dit jaar vond in Rotterdam de grote openluchttentoonstelling Reflexo on Urban Art (R.U.A.) plaats. Gedurende twee maanden konden tien Braziliaanse graffitikunstenaars zich volkomen legaal uitleven op de muren van diverse gebouwen in de Maasstad.

Daar bleef het niet bij; de vrolijke, soms duistere, maar vaak kunstzinnige sporen van onder andere Speto en Dante Horoiwa zijn nu nog steeds op de muren te vinden.

Muziek in de oren

De nieuwe muurkunst fleurt de stad niet alleen op, maar past ook in een belangrijke en grensverleggende trend. De gemeente Rotterdam is al enige tijd bezig de concurrentie aan te gaan met de illegale en vaak ontsierende graffiti.

Het bestrijden bleek zinloos en bovendien geldverslindend. Maar nu de gemeente opdracht aan kunstenaars heeft gegeven om onder meer de grauwe vuilcontainers en elektriciteitshuisjes in de stad te beschilderen lijkt ze het gevecht te gaan winnen.

Dit Rotterdamse initiatief moet Matt Mason – auteur van het boek Piraterij: hoe hackers, punkkapitalisten en graffitimiljonairs onze cultuur remixen en de wereld veranderen – als muziek in de oren klinken.

In zijn boek pleit hij voor opties in plaats van beperkende regels die door autoriteiten als overheden, multinationals en platenmaatschappijen worden opgelegd.

Anekdotes en geschiedenislesjes

Deze megalomane, logge instanties zouden er volgens Masons vurige betoog beter aan doen niet zozeer oog te hebben voor de bedreigingen van de openbroncultuur, maar juist de kansen in te zien die deze deel-, remix- en doorgeefcultuur hen kan bieden. Anders gezegd (en op Masons frequentie): ga de concurrentie met de piraten aan!

Laat zien dat je het beter én creatiever kan! Om aan te tonen dat het hem menens is biedt uitgeverij Lebowski zijn boek gratis ter download aan.

Mason is zelf muziekjournalist bij het brutale en toonaangevende 'piraten'-blad Vice geweest. Met in zijn achterhoofd ook nog eens zijn ervaringen als radiopiraat onderbouwt hij zijn oplossing voor het piratendilemma aan de hand van aanstekelijk vertelde anekdotes en kleine geschiedenislesjes in de populaire cultuur.

Via de DIY-attitude van de punk- en remixbeweging en de bijzondere bedrijfspolicy van American Apparel loodst hij ons langs de non die disco uitvond. Zijn verhaal eindigt bij de hedendaagse rap- en downloadcultuur.

Bovendien geeft Mason ons een kijkje in de toekomst, waar consumenten met behulp van 3D-printers thuis dingen als sportschoenen kunnen downloaden én produceren. Door deze technologie – die nu nog in de kinderschoenen staat – zal niet alleen de entertainmentindustrie last van piraten ondervinden, maar nagenoeg elke bedrijfstak.

Zeeroversromantiek

Wat hebben deze bewegingen gemeen? Het zijn bijna allemaal baanbrekende ideeën die voort zijn gekomen uit de jeugdcultuur. Deze cultuur speelt zich ver van de mainstreamcultuur af en kenmerkt zich door een grote creativiteit, inventiviteit en wereldveranderende mentaliteit, volgens Mason.

Het betoog van Mason is een verhaal dat geschreven is met een groot hart voor de goede zaak. Maar dat hart zit vaak in de weg bij een heldere blik. Je zou zijn voorliefde voor piraterij kunnen bestempelen als zeeroversromantiek.

Mason laat inderdaad overtuigend zien dat de ideeën van de rebelse piraten op den duur worden opgenomen in de mainstreamcultuur, maar opgeslokt zou een beter woord zijn.

Want daar knaagt het in zijn pleidooi. Hoe kan iemand nog een piraat zijn als hij volgens de regels van de mainstream opereert? Die duffe, beperkende mainstream die de piraat nota bene eerst omver wilde schoppen en radicaal wilde veranderen.

Roze bril

Mason ziet de mensheid maar wat graag door een roze bril. Maar niet iedereen schopt tegen de gevestigde orde aan om de maatschappij ten goede te willen veranderen. Niet iedereen wil delen om het delen.

Download ik films en muziek vanuit een altruïstisch oogpunt? Nee, dat doe ik voor mijzelf, omdat ik van de films en muziek wil genieten. Niet om de entertainmentindustrie te laten zien dat ze nodig op een ander businessmodel moeten overstappen.

Maar waar Mason wél gelijk in heeft is dat dit laatste een logische reactie zou moeten zijn op rebels consumentengedrag. De vraag blijft of dat wel echt zo werkt.

Iedere keer worden de spelregels onder druk van piraten wellicht een beetje aangepast, maar deze vernieuwde spelregels worden vervolgens wel steeds in een systeem geperst die de teugels stevig blijft aantrekken. Wie de macht heeft, wil de macht behouden.

De vraag is dus of 3D-printers echt een bedreiging vormen voor bedrijven die niet zozeer een product verkopen, maar een imago.

Denk bijvoorbeeld aan hippe modemerken als Nike en Adidas; voor deze branche kunnen 3D-printers zomaar een uitkomst zijn. Met de thuisproductie betalen de merken immers zelf geen hoge productiekosten meer.

Overtrokken

If you can't beat them join them, predikt Mason. Maar dat is natuurlijk geen nieuwe boodschap. Mason weet zijn passievolle hoogmis wel aantrekkelijk te illustreren aan de hand van mooie verhalen die vloeiend in elkaar overlopen.

Op de achterflap staat te lezen dat Matt Mason onderzoekt “hoe de openbroncultuur de distributie van en controle over informatie heeft veranderd”. Dat is misschien wat overtrokken. Maar Mason heeft gelijk: de piraten zijn nog hard nodig. Al was het alleen maar om de muren in de grauwe stad op te fleuren.