Een nieuw schrijftalent heeft zich aangediend. Afgelopen januari verscheen bij uitgeverij Nieuw Amsterdam de debuutroman van Anke Scheeren (1982). Een fris boek, vol metaforen, anekdoten, dubbelzinnigheid, drama en humor.

De mooiste dagen zijn het ergst vertelt geen (levens)verhaal, geschiedenis of avontuur. Wat beschreven wordt is het leven zelf, en vooral haar tekortkomingen.

Hoofdpersoon Lena doet op haar eigenzinnige manier verslag van de dingen om haar heen. Ze is studente filosofie, maar haar studie staat al een tijdje op een laag pitje.

Gedachtespinsels

Wat moet een mens eigenlijk met dit bestaan? Vreemde gedachtespinsels die niemand normaliter uitspreekt, worden door Lena direct geponeerd. Ze is gespinsd op absurde details en heeft oog voor al wat ongewoon is.

Wel eens gehoord van dr. Curtis Ebbesmeyer? Hij is een Amerikaanse oceanograaf, verklaart Lena. ‘Toen 80.000 Nike-schoenen in 1990 van een containerschip de oceaan in kieperden, hield hij bij waar de schoenen aan land spoelden om zo een beter beeld te krijgen van de zeestromingen. In 1992 deed hij hetzelfde met 29.000 van boord gevallen badeendjes.’ Elk eendje gaat zijn eigen weg. Waar zal ieder beestje uiteindelijk eindigen?

De persoonlijke beslommeringen van Lena uiten zich in dergelijke anekdoten. Het gaat te ver om te stellen dat er ‘geen mus van het dak valt, zonder dat er een betekenis aan vast zit’. Dit gebeurt in hedendaagse literatuur eigenlijk niet meer.

Wel is duidelijk dat al wat in Lena omgaat en wat zij beschrijft, alles te maken heeft met haar twijfels over het leven (‘wist u [dr. Ebbesmeyer] dat het percentage van studenten die suïcide plegen het hoogst is onder filosofiestudenten?’) en de menselijke relaties waarop ze geen vat heeft.

Eenzaamheid

Haar vader heeft ze nooit gekend. ‘Vroeger fantaseerde ik graag dat mijn vader walvisbeschermer was of bankovervaller.’ Haar broer Sasja leidt zijn eigen leven, vrienden van hem weten niet eens dat hij een zusje heeft.

Moeder overlijdt en kort daarna ook haar onbekende vader. De weduwvrouw van vader Oscar laat Lena brieven van haar moeder na. Zo leert zij over de geschiedenis van haar ouders, waarom Oscar hen had verlaten voor een andere vrouw en hoe erg haar moeder daaronder had geleden.

Ondertussen herstelt Lena haar relatie met haar vriendje Michel, maar Lena’s leven kenmerkt zich door eenzaamheid: ‘De mooiste dagen zijn het ergst’.

Structuur

De dolingen en de bestemming van de badeendjes fascineren Lena. Ze begint brieven te schrijven aan dr. Ebbesmeyer en gaat naar een therapeute. Meer structuur in haar leven, dat moet de remedie zijn. Ze begint met het schrijven van haar scriptie: ‘Op het voorblad staat: Over de zinloosheid van het bestaan in xxxx woorden.’

Scheeren beschrijft alle, innerlijke, omzwervingen van Lena op een bewonderenswaardige en, naar mijn mening ook literaire wijze.

Veelbelovend

Korte, doortastende zinnen; een anekdotische stijl. Ironisch en down-to-earth. Soms cynisch (‘We lachen ons kapot, dat kun je je wel voorstellen.’) en ook is er symboliek (de badeendjes, bijvoorbeeld).

Als lezer word je gedwongen met Lena mee te denken, om zoveel mogelijk te begrijpen en haar bedoelingen te doorzien.

De contradicties humor en drama, nuchterheid en diepgang karakteriseren dit boek en maken het zo aantrekkelijk. Niet alleen inhoudelijk, maar ook qua stijl.

De mooiste dagen zijn het ergst is een geslaagd en veelbelovend debuut. Het maakt enorm nieuwsgierig naar Scheerens toekomstige werk.

3,5 sterren