Jonathan Wilson - Marc Chagall

Een biografie over het leven en het werk van de beroemde kunstenaar Marc Chagall, die in zijn bijna honderdjarige leven een spraakmakend oeuvre heeft opgebouwd.

Het leven van Marc Chagall (1887-1985), de beroemde, expressieve kunstschilder is in één woord weerspannig te noemen. Zowel Chagalls leven als werk wemelt van de contrasten en innerlijke conflicten.

Biograaf Jonathan Wilson is erin geslaagd orde aan te brengen in de chaos van gedachtespinsels die Chagalls leven en handelen stuurden, en die tot uiting kwamen in zijn opzienbarende schilderkunst.

Contrasten

Marc Chagall was een temperamentvolle en uiterst gevoelige man die zich enerzijds verzette tegen tradities, maar er anderzijds niet geheel mee wilde breken. Een man die hield van zijn geboortedorp Vitebsk, maar die veelal heeft geroepen dat Parijs, destijds het hart van de kunstwereld, zijn thuis was.

De man die Joods was, maar tegelijkertijd veel in het christendom zag. De man die ook worstelde, aldus Wilson, met zijn seksuele geaardheid.

Chagall verloor zijn vrouw, hertrouwde tweemaal. Hij werd dan verguisd en dan geprezen. Hij had geld, of hij moest weer eens de eindjes aan elkaar knopen.

Nog los van deze persoonlijke conflicten beleefde Chagall twee wereldoorlogen, de Russische Revolutie en het ontstaan van de staat Israël.

Schilderijen

Wilson vat het schilderwerk van Chagall tekenend samen: ‘In zijn schilderijen komen verleden en heden, droom en werkelijkheid, rabbijn en clown, seculier en gelovig, revolutionair en jood, kunstenaar en jood, Jezus en Elia, man en beest, Vitebsk en Parijs allemaal samen en worden ze tot één geheel in een wereld waar niet alleen geschiedenis en geografie maar ook allerlei natuurkundige wetten buiten werking zijn gesteld.’ (p. 198)

In Marc Chagall beschrijft Wilson Chagalls levensloop met de bijbehorende schilderijen zeer nauwgezet.

Vanaf de geboorte van Mosje Segal, de latere Marc Chagall, in het Wit-Russische Vitebsk, via zijn ontwikkeling en bloei tot een alom gerespecteerde kunstschilder, tot zijn dood in Nice, Frankrijk.

Invloeden

Wilson verheldert hoe de gebeurtenissen, de verschillende verblijfplaatsen en de diverse personen in Chagalls leven van invloed zijn geweest op zijn kunstwerken.

Diverse schilderijen worden uitgelicht die de innerlijke conflicten van Chagall illustreren. Zo krijgt het schilderij Witte kruisiging uitgebreid aandacht omdat het een reactie is op de ‘acute, verschrikkelijke wreedheid’ die de joden in 1938 werd aangedaan.

Bovendien voert Chagall in dit werk Jezus op als een joodse martelaar, waarmee hij het riskeerde ‘om die joden uit zijn publiek van zich te vervreemden voor wie de simpele voorstelling van Jezus Christus in een schilderij al naar verraad en onderdrukking riekte.’

Zodoende een controversieel werk, schrijft Wilson (p. 121). Ook minder extreme werken die verschillende invloeden op Chagalls schilderen aantonen, komen aan bod: bijvoorbeeld Denkend aan Picasso en Ik en het dorp.

Heldere stijl

Dit alles beschrijft Wilson op een heldere, prettige wijze. Zijn stijl is niet ingewikkeld en soms zelfs persoonlijk. Het is duidelijk dat Wilson veel verstand van zaken heeft en gegrepen is door het werk van Chagall. En hij weet ook de lezer aan te steken.

Je zou bijna willen dat er naast Wilsons uitvoerige en meer dan heldere beschrijvingen ook illustraties in het boek waren opgenomen, zodat je direct van Chagalls kunst kunt genieten.

4 sterren
 

Tip de redactie