In Iran belandt een jonge jongen in een islamitisch trainingskamp voor zelfmoordenaars. Hoe hij daar terecht is gekomen, wordt in dit beklemmende boek stap voor stap beschreven.

Danish’ hoofdpersonage heet Ali Tarman, en hij is geen doorsnee jongen. Ali heeft intelligentie en medemenselijkheid, maar daarbij ook de kolossale pech dat hij in Iran is geboren. Iran is geen goede omgeving voor mensen met een hart en hersens.

Islamitische robots

Het boek begint in het trainingskamp, waar jongeren worden gedrild tot robots die zoveel mogelijk mensen willen doden en gebouwen vernietigen. Beloning: de fameuze 72. Ze likken hun lippen af bij al die destructie in het vooruitzicht, en bij hun gesprekken wordt het je koud om het hart. Het is ellendig, dom, dogmatisch gekrijs over de verheerlijking van de dood en dat het westen en de joden de aanstichters zijn van alle kwaad.

Zwart-wit

Als met pneumatische hamers worden dit soort zwart-wit denkbeelden er bij ze in geramd, en elke nuance is zoek. Sterker nog: wie zich waagt aan nuance is een verrader (of joodse spion) en loopt kans om gearresteerd te worden. Ali heeft een aparte status in dit kamp omdat hij iets ongelooflijks heeft overleefd: hij is als vrijwilliger de mijnenvelden inlopen om de mijnen te laten exploderen, zodat het pad werd vrijgemaakt naar het Irakese leger.

Witte Tijger overtroffen

Na dit eerste hoofdstuk vol dogmatisch gebrul en gruwel, vertelt Ali in een lange flashback hoe en waarom hij in dit kamp is terechtgekomen. Het is een verhaal dat Aravind Adiga’s Bookerprize-winnende roman De Witte Tijger overtreft. Ali groeit op in een omgeving die wordt gedomineerd door machismo, leugens, hypocrisie, religieuze waanbeelden, haat, corruptie en harteloosheid. Vooral veel, veel harteloosheid.

De observant

Niet dat Ali een dichterlijk tiepje is dat weemoedig op zijn luit tokkelt en droomt over een betere wereld; zo makkelijk en melodramatisch maakt Danish er zich niet van af. Hij heeft Ali au fond een wreder lot toebedeeld: die van de observant die zich verzet tegen dat circus van bedrog, dat vaste prik lijkt te zijn in een omgeving waar schaamte en eer wordt weggepoetst met een lawine aan leugens en lulkoek.

Oorlogservaring

Via Ali’s ogen krijgen wij de realiteit voorgeschoteld en het is, kortweg, schokkend om te lezen dat jongens en meisjes onder zulke omstandigheden moeten opgroeien. Je zou wensen dat het aan het ongelooflijke zou grenzen. Maar alas, Danish is een vluchteling uit Iran en dit is niet zijn eerste boek over zijn land van herkomst. Al eerder publiceerde hij ‘Een goede dag om te sterven’, dat gebaseerd was op zijn eigen oorlogservaringen toen hij twee jaar aan het front vocht tijdens de oorlog tussen Irak en Iran.

Opdat men weet

De Zelfmoordacademie is een heel oprecht en vooral dapper boek. Dapper omdat je laten opslokken in de maalstroom van religieuze zelfmoordgekte en manipulatie makkelijker is dan het aandurven om de wrede realiteit onder ogen te willen zien. En die dan ook nog onder woorden weten brengen op een buitengewoon meeslepende manier. Danish’ boek is een aanwinst voor een actuele problematiek die een belangrijke plek moet hebben op het boekenplankje waar Martha Gellhorns gulden woorden op prijken: ‘Je kunt de geschiedenis niet veranderen, maar hij moet wel opgeschreven worden opdat men het weet.’

5 Sterren