Boek over de pracht en praal in het Romeinse keizerrijk, uitgegeven ter gelegenheid van het 85-jarige bestaan van de Faculteit der Letteren van de Radboud universiteit te Nijmegen.

Na de afgelopen jaren flink opgewarmd te zijn voor alles wat Romeins is door auteurs als Fik Meijer en Tom Holland, wekt deze bundel met een dergelijke titel hoge verwachtingen.

In het mooi uitgegeven boekje hebben negen archeologen, classici, en (kunst)historici vanuit hun eigen expertise en langs verschillende invalshoeken beschreven wat die veelbesproken 'decadentie' nu inhield in het leven van de Romein.

Decadente levenswijze

Het is om te beginnen goed te beseffen dat van de naar schatting 50 tot 80 miljoen inwoners van het Romeinse Rijk maar hooguit één procent tot de welgestelde klasse behoorde.

Een scherpe tweedeling tussen arm en rijk was overal in de samenleving duidelijk zichtbaar. In de bundel wordt bovendien een tweedeling gemaakt tussen private en publieke decadentie, die overigens vrij gemakkelijk in elkaar konden overlopen.

Opbouw

De bundel is in twee soorten artikelen in te delen en ook zo te lezen. Aan de ene kant zijn er de enigszins technische en niet voor alle lezers even toegankelijke hoofdstukken (bijvoorbeeld de bijdragen van Moormann en De Blaauw) met beschrijvingen van de keizerlijke paleizen in Rome en de rijk aangeklede vroegchristelijke kerkgebouwen.

Voor het gemak deel ik in deze categorie ook maar even het hoofdstuk met daarin de veelal kritische houding van contemporaine auteurs op de steeds maar groter wordende decadentie. Zij maanden de Romeinse jetset in vele gevallen juist tot soberheid, aangezien zij zich steeds meer op status richtte en de traditionele Romeinse waarden steeds meer loslieten.

Zwelgende megalomanen

Aan de andere kant staan de meer stereotiepe (en dus meer tot de verbeelding sprekende) onderwerpen zoals de zwelgende megalomane keizers, de weelderige badhuizen, en de wreedheid van de gladiatorenspelen (de hoofdstukken van Hekster, De Haan en Van den Hengel).

Als men gevraagd wordt naar een uiting van Romeinse decadentie, dan is het vooral dit laatste onderwerp waar mensen aan denken. Dit natuurlijk dankzij de vele films, boeken en stripverhalen die de afgelopen decennia over gladiatoren(spelen) zijn verschenen.

Executies

Na de val van het Romeinse Rijk bleef de fascinatie voor de Romeinse cultuur voortbestaan. Icks en Van den Hengel illustreren dit met een aantal treffende voorbeelden. Zo bleven openbare executies bijvoorbeeld nog eeuwenlang lang voorkomen in de Westerse cultuur en tegenwoordig vinden er nog steeds flink wat dierengevechten plaats in speciaal daarvoor gebouwde arena's.

Om maar te zwijgen van de miljoenen 'hits' op een filmpje van de laatste seconden van Saddam Hussein op Youtube! Waarmee maar is gezegd dat we in sommige opzichten helemaal niet zo veel verschillen met de Romeinen uit deze uiterst leerzame en informatieve bundel.

Uitgeverij Vantilt.