Magistrale literaire roman over schuld en boete en de kunst of noodzaak van het vergeten.

In De Informanten is alles geslaagd. De non-lineaire verstelstijl, de personages, de beschrijving van het gewicht van het geweten, de sfeerschets van een stad en zijn inwoners. De stad is Bogotá, een toevluchtshaven voor WO2-vluchtelingen waar een nieuwe gemeenschap ontstaat van ballingen en overlevenden die een complexe relatie met elkaar onderhouden.

Survival

Jaren, nee decennia lang, bedruipen deze nieuwe Colombianen zich in hun nieuwe thuisland, waar ze compleet op zichzelf zijn aangewezen. Overleven was het eerste motto: de meesten kwamen arm tot berooid in Colombia aan, en er was geen tijd om stil te staan bij wat er was gebeurd in Duitsland. Alle zeilen moesten worden bijgezet om een plek te vinden in de Zuid-Amerikaanse stad, en niemand van deze ballingen kon het zich veroorloven om lang te malen om het verleden. Ze hadden er geen tijd voor, geen lust toe, of ze hadden er de moed niet voor.

Waarheid?

Wat zich precies heeft afgespeeld in de levens van deze nieuwkomers, komt pas een generatie later aan het licht. Gabriel Santoro, de zoon van een vermaard wetenschapper, heeft de ervaring van WO2 niet. Zoals zijn vader smalend opmerkt kan hij het zich veroorloven om een boek te schrijven dat de gemakzuchtige ambitie blootlegt van een verwende aap die ook iets aan het leven wil toevoegen door zich aan de waarheid te wijden.

Ragfijne studie

Maar wat is waarheid, in deze ragfijne studie van het geheugen en het geweten? Wie kan deze zoon garanderen dat wat hij te horen krijgt, de waarheid is en niet een comfortabele versie omdat er anders met het verleden niet te leven valt? En in dat grijsgebied van perceptie blijft Vasquez prachthoofdstuk na prachthoofdstuk ronddwalen. Voert steeds meer personages op, laat Gabriel lange gesprekken voeren met betrokkenen, en ontrafelt stukje bij beetje de illusie die mensen zo zorgvuldig voor zichzelf hadden geformuleerd.

Informanten

Dit is literatuur in zijn zuiverste vorm; het is maar zelden dat er boeken worden geschreven waarin wijze levenslessen op zulk niveau worden aangereikt dat ze onherroepelijk tot introspectie leiden. En dan ook nog in een evenwichtige stijl, die in de vertaling ijzersterk overeind is gebleven.

Vader/zoon

De Informanten heeft betrekking op uiteenlopende mensen. De titel slaat op de informanten van WO2 maar ook op de informanten die Gabriel onthullen wat er werkelijk is gebeurd. En de roman heeft nog een extra dramatische lading omdat het een zoon is die de gangen van zijn inmiddels overleden vader naspeurt, en zich schrap moet zetten om zijn vaderbeeld al dan niet bij te moeten stellen - is dat een waarheid waartoe de zoon zelf bereid is?

Zuiverheid

Vasquez houdt de lezer tot aan het eind van het boek in het ongewisse. Via de joodse vluchtelingen Sara Guterman, een huisvriendin, verneemt hij feiten uit het verleden. De minnares van zijn vader, Angelina, komt haar versie vertellen, en aan het eind krijgt hij nog de ultieme informant te spreken. Maar de zinnen waarmee deze mensen zich uitdrukken, hoe accuraat en zuiver zijn die? Taal en communicatie is een heel belangrijk thema in dit boek, en zo zou je de taal zelf en de woorden die men gebruikt, ook onder De Informanten kunnen scharen. Hoort iedereen wat hij of zij wil horen en staan ze slechts open voor de nuances die zij kunnen of willen bevatten? Ligt de waarheid wel in het midden? Wat een fascinerend goed boek.

Uitgeverij Signatuur.

Oorspronkelijke titel: Los Informantes.