Marek Krajewski - Spoken in Breslau

Classicus Marek Krajewski lijdt aan het wetenschappersvirus. Hij schrijft een goede thrillerplot, maar maakt zijn verhaal uiterst stug door vooronderstelde kennis en hoogdravend taalgebruik.

Hoe schrijf je een geloofwaardige historische roman? Schrijfster Rascha Peper worstelde er eerder ook al mee en kwam tot de conclusie dat het de toon en de woordkeus is die het moeilijk maken. Bij een overdaad aan historisch correcte woorden ligt de oubolligheid voortdurend op de loer. Of, zoals Peper het zelf beschreef: "Je wilt voorkomen dat de lezer het boek halfblans neerlegt met de gedachte dat die kanebraaier van een schrijver maar beter het puttertje kan gaan voeren."

Goed plot

Op zich is er niets mis met de plot van Spoken in Breslau van de Poolse Marek Krajweski. De norse assistent-rechercheur Eberhard Mock krijgt in het toen nog op Duits grondgebied liggende Breslau van 1919 een bizarre moordzaak voor de kiezen: vier nagenoeg naakte matrozen met gebroken ledematen, uitgestoken ogen en een mysterieuze Bijbelse boodschap voor Mock zelf. Deze ontdekking ontketent een reeks angstige en gewelddadige gebeurtenissen die Mock aardig in verwarring brengen. Als hij van de zaak afgehaald wordt vanwege zijn persoonlijke betrokkenheid, gaat hij in het geniep op onderzoek uit en wordt hij geconfronteerd met gebeurtenissen uit zijn verleden.

Huiswerk

Krajewski heeft zijn huiswerk grondig gedaan. Niet zo gek, want je kunt de Pool doorgaans voor twee dingen wakker maken: de rijke historie van 'zijn' stad Wroclaw en de klassieke talen. Beide komen dan ook veelvuldig terug in zijn historische thriller. De details in het verhaal spreken nog het meest tot de verbeelding. De donkere steegjes, de historische gebouwen, de bordelen, hoertjes op elke hoek van de straat, de aristocratie die ook niet brandschoon is, maar ook de geleidelijke overgang naar de moderne tijd. Zijdelings introduceert Krajewski de eerste stoomschepen en beschrijft hij subtiel de ommezwaai van paardenkoets naar automobiel. Ook de nog redelijk nieuwbakken psychoanalyse-theorieën van Freud komen nog eventjes langs. Dat is overigens een andere, niet geringe verdienste van de Poolse auteur: een goed geslaagd kijkje onder de hersenpan van zijn personages.

Overdaad

Toch ligt het gevaar van schrijversoverdaad ook bij Krajewski venijnig op de loer. De eerlijkheid gebiedt wel te zeggen dat hij het niet zo bont maakt als in het humoristisch bedoelde citaat van Peper, maar het bij vlagen wollige taalgebruik maakt Spoken in Breslau bij tijd en wijle stug. De enthousiaste schrijver smijt met merken en gebruiksvoorwerpen uit het verleden om zijn verhaal maar zo authentiek mogelijk aan te laten voelen. Helaas, overdaad schaadt. Daar tegenover staat dat de passie van de bladzijden af spat, met name wanneer Krajewski zijn kennis van de klassieke oudheid kan etaleren. Aan de andere kant maakt hij het de niet-ingewijden onder zijn lezers een heel stuk moeilijker om bij het verhaal te blijven.

Wetenschappersvirus

Marek Krajewski lijdt dan ook aan wat je het wetenschappersvirus zou kunnen noemen. In de zoektocht naar de mooiste beschrijvingen slaat hij nog al eens door naar archaïsch taalgebruik en het vakjargon is niet van de lucht. Het andere uiterste is natuurlijk dat de lezer aan het handje wordt meegesleurd door de schrijver, ook dat doet een potentieel goed boek volledig doodslaan. Dat laatste is de makke van het hoofdpersonage Mock. Krajewski is er hier niet in geslaagd aan het cliché van de aan drank verslaafde, gewelddadige en norse rechercheur te ontsnappen. Mock heeft zoveel mankementen meegekregen dat hij als protagonist ietwat ongeloofwaardig wordt.

Peper had gelijk. In de beperking toont zich de meester. Of Krajewski de gulden middenweg weet te vinden is te lezen in zijn andere thrillers met Breslau als achtergrond, die ongetwijfeld ook vertaald zullen worden.

Uitgeverij: Van Gennep
Oorspronkelijke titel: Widma w mie?cie Breslau

Tip de redactie