Actueel thema van integratie en discriminatie hield ook in de klassieke tijd de gemoederen bezig.

Eerder in deze boekenrubriek kwam het vorige boek van Fik Meijer 'Macht zonder grenzen', aan bod. Was dat nog een veelomvattend boek over de opkomst en ondergang van het Romeinse Rijk, zijn nieuwe boek zoemt in op een specifiek thema uit 'Macht zonder grenzen': integratie en discriminatie. Fik Meijer kan om te beginnen een goede neus voor actuele thema's niet ontzegd worden. Hij is een meester in het beschrijven van thema's die nu volop in het nieuws zijn, maar in de klassieke oudheid ook al de gemoederen flink bezighielden. Vanaf het moment dat de Griekse burger uit het klassieke Athene onderscheid maakt tussen zichzelf en de barbaren (afgeleid van 'brabbelen', want zij spraken geen Grieks) bestaat het vreemdelingenvraagstuk dat tot op heden culturen op de proef stelt. Vanaf Mycene

In 'Macht zonder grenzen' stond het Romeinse Rijk centraal, 'Vreemd volk' is veel breder van opzet. De gehele klassieke oudheid trekt voorbij. Meijer begint bij de Myceense beschaving van de 12e eeuw v.C. en laveert zo gaandeweg door de geschiedenis via Homerus naar de Perzische oorlogen met de Griekse poleis (steden) als Sparta en Athena, vervolgens via Alexander de Grote en het Hellenisme, naar het oude Rome. Tenslotte komen de problemen die de christenen de Romeinen bezorgden uitgebreid aan bod.

Wie 'Alexander' van Oliver Stone gezien heeft kan zich waarschijnlijk nog wel herinneren dat de Grieken uit de stadstaten nogal vol waren van hun eigen cultuur, en dat Alexander de Grote aardig wat te stellen had met zijn onderdanen. Zijn op- en navolgers, de Hellenen, gingen al heel wat gemakkelijker met de 'barbaren' om. De Romeinen vonden eigenlijk nog de meest geslaagde inburgering uit in de oudheid: de zogenaamde Romanisering. Men diende zich te gedragen als een Romein, compleet met de gebruiken, de kleding en het brengen van offers aan de Romeinse goden. De Romeinen deden ook nooit moeilijk dat immigranten hun eigen geïmporteerde goden bleven vereren. Sterker nog, de kans was groot dat een dergelijke godheid een grote aanhang kreeg van de autochtone Romeinse bevolking.

Christelijke overname

Maar er was één groep, die zich echt niet wilde laten Romaniseren, de christenen. Zij propageerden vanaf de vierde eeuw na Chr. zelfs de vernietiging van godenbeelden en tempels, en de afschaffing van de gladiatorenspelen. Meijer beschrijft knap de roerige overgang en dilemma's van het late Romeinse Rijk en de vroege Christelijke middeleeuwen.

Fik Meijer, in het dagelijks leven hoogleraar Oude Geschiedenis aan de UVA, levert na het goed ontvangen 'Macht zonder grenzen' wederom een prettig leesbaar non-fictie boek af. Het lijkt erop dat we met Fik Meijer onze eigen Tom Holland (van de bestseller 'Rubicon') in huis hebben, en dat kunnen we alleen maar toejuichen. Sterker nog; naar aanleiding van zijn laatste twee boeken heb ik ook een paar andere titels van hem met stip op mijn 'nog te lezen lijstje' gezet.

Uitgeverij: Atheneum-Polak & Van Gennep