Lluís-Anton Baulenas - Het Geluk

Laatste update:  23 juli 2007 16:26 info

We hebben weer een winnaar. Deze Catalaanse roman speelt zich af in Barcelona rond 1900, en laat de geschiedenis herleven van de stad die een nieuw tijdperk betreedt middels prachtig geschetste personages.

Het Geluk is een warmbloedig boek dat wordt bevolkt door koele mensen. Het Geluk uit de titel is niet lastig te duiden: geld. Iedereen in Baulenas' verhaal zit achter geld aan. De een werkt zich het leplazarus, de ander konkelt erop los, en als het erop aankomt kijken ze zelfs niet op een moord om zich te verrijken.

Veranderingen

De hoofdpersonages zijn Nonnita Serrelac en Deogracias Miquel Gambús, kortweg Demi. Zij is een circusmeisje dat met een armzalig gezelschap rondreist en een act doet met een afgeleefde zeehond en pluimvee. Hij is een steenrijke erfgenaam uit een familie vol dieven.

Het geslacht Gambús ziet er geen been in om hun positie versterken met het zaaien van tweedracht, het omkopen van politici en met dreigementen. Het zijn The Sopranos avant-la-lèttre in een Barcelona dat op het punt staat grootscheepse veranderingen te ondergaan. De anarchisten roeren zich, communisten komen in opstand, vakbonden zijn zich aan het vormen, er woedt een koloniale oorlog in Marokko; alles in dit woelige decor wijst erop dat de kentering in Spanje zich niet geweldloos zal presenteren.

Papagaai

Zelfs de goeiige Tomas, die nooit van Nonnitas zijde wijkt en met zijn ogen open slaapt, is tot moord in staat. Al zij het hem vergeven, want na een klap op zijn hoofd werd hij nooit meer de oude, en zijn psychische toestand verslechtert elk jaar.

Tomas heeft een papagaai die weigert ook maar één woordje na te praten, wat zijn baas hem ook aan probeert te leren. Overigens zonder dat Tomas weet dat de papagaai achter zijn rug alle kunstjes uithaalt. Het zijn van die verrukkelijke subplots waar mediterrane schrijvers het patent op lijken te hebben.

Geldhaaien

Ook de trouwe Eustaqui wordt geïntroduceerd aan het begin, als Baulenas zijn personages stuk voor stuk ten tonele voert voordat het verhaal op stoom komt. Eustaqui is met de boot aangekomen om werk te zoeken in Barcelona, wordt door Nonnita in dienst genomen, en zal later in het complot dat haar rijk moet maken, een rol gaan spelen. Nonnita lijkt aanvankelijk het enige karakter te zijn dat over enige ethiek beschikt. Maar ook zij raakt, nu ze hoogzwanger is van een verdwenen circusartiest, in de ban van het grote geld en het grote geld kan men alleen met misdaad verkrijgen. En hiertoe zullen Nonnita's en Demi's levens zich wederom verstrengelen, evenals 9 jaar daarvoor met een gebeurtenis die Nonnita liever wil vergeten.

Die gebeurtenis, waar Baulenas de lezer lang over in het ongewisse laat (die man kan timen als een meester) leidt er eveneens toe dat zij een stukje hardheid ontwikkelt. Barcelona rond 1900 staat voor barre tijden, en of het nu door hebzucht is, hondentrouw, moederlijk instinct of pure noodzaak: de stad bood anno 1900 weinig soelaas om de integriteit in stand te houden.

Magie

Is Het Geluk al een ode aan de Spaanse geschiedenis, Baulenas voegt daar ook dat element aan toe waar Iberische schrijvers in excelleren: het magisch realisme. Nonnita heeft een zesde zintuig en ziet overal de doden rondlopen. Zij praat met hun en soms werken zij haar ook op de zenuwen- "wat zijn ze toch egocentrisch". Zulke magische elementen worden door Baulenas gepresenteerd als vanzelfsprekend horend bij het leven: Nonnita constateert nuchter dat ook de doden zich na hun verscheiden kleden op het seizoen.

Zwarte humor

Het is een verhaal om je compleet in te verliezen, en hoe grimmig het soms ook wordt - het waren schrijnende tijden - Baulenas heeft de humor erin weten te houden, hetzij er een van het zwartste water. En daarnaast heeft de auteur goed zijn huiswerk gedaan. Hij moet heel wat gemeentearchieven hebben doorgespit om de oude kaarten van Barcelona boven water te halen, met straten die niet meer bestaan of wijken die zijn verdwenen. Het resultaat staat als de Sagrada Familia.

Barcelona werd onder Eduardo Mendozas handen een Stad der Wonderen, kreeg er van Zafóns Schaduw van de Wind een luisterrijke dimensie bij, en is nu wederom door Baulenas verheven tot een onvergetelijke stad met onvergetelijke mensen. Wat een prachtboek.

Uitgeverij Signature.
Oorspronkelijke titel: La Felicitat

Reageer op dit artikel:
Stuur door:
Deel artikel:
 

Eerdere berichten

Eerder

Facebook

Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook.

Lees meer

Boekverfilming

12 Years a Slave, De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween en Philomena maken momenteel de meeste kans op de Parel: de prijs voor de beste boekverfilming van 2014.

Lees meer en stem