Geen bewijs van geheime afspraak over uitblijven luchtsteun Srebrenica

Er is geen bewijs of aanwijzing van een geheime afspraak tussen Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de VS om geen luchtaanvallen meer uit te voeren op Servische doelen. Dat zou een reden zijn geweest voor het uitblijven van luchtsteun aan Dutchbat in Srebrenica.

Het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies presenteerde vrijdag de resultaten van een verkennend onderzoek. Het kabinet heeft vrijdag aangekondigd dat er geen nieuw en groot onderzoek komt naar de val van Srebrenica.

"Geen van de onderzochte nieuwe bronnen of claims biedt voldoende ondersteuning voor het bestaan van dergelijke overeenkomsten of deals", aldus het NIOD. "Zonder volledige toegang tot alle vertrouwelijke of staatsgeheime informatie bij de partijen uit het conflict heeft het geen zin dit verkennend onderzoek voort te zetten."

"Wel is er na de gijzelingsacties in mei 1995 sprake van een grotere terughoudendheid bij de inzet van het luchtwapen, maar de mogelijkheid daartoe bleef bij uiterste noodzaak openstaan."

Bij de gijzeling werden honderden VN-medewerkers, onder wie enkele Nederlanders, door Bosnische Serviërs na twee luchtaanvallen gevangen gehouden.

Het Nederlandse VN-bataljon Dutchbat III, onder leiding van luitenant-kolonel Thom Karremans, was verantwoordelijk voor de bescherming van Srebrenica. Karremans vroeg in totaal vier keer om luchtsteun.

Er is ook geen bewijs van een eventuele voorkennis van westerse inlichtingendiensten van een concrete aanval op Srebrenica.

Overzicht: de val van Srebrenica

In 1991 valt Joegoslavië uiteen in oorlog. Een jaar later zijn de Verenigde Naties betrokken bij de oorlog en heeft Bosnië zich onafhankelijk verklaard. © ANP
Na aanhoudende gevechten ontstaan er in het oosten van Bosnië moslimenclaves, waaronder Srebrenica. In april 1993 wordt deze enclave door de VN uitgeroepen tot 'veilige haven'. © AFP
In maart 1994 nemen Nederlandse blauwhelmen van Dutchbat het stokje over van hun Canadese collega’s die tot die tijd de enclave beschermden. © ANP
In januari arriveert Dutchbat III onder leiding van kolonel Thom Karremans in de enclave. © ANP
In het voorjaar van 1995 rukken de Bosnisch-Servische eenheden van Mladic steeds verder op richting de enclave. Verzoeken tot luchtsteun worden, ondanks toezeggingen van de VN, niet gehonoreerd. Op 11 juli 1995 trekt Mladic de enclave in. © AFP
Duizenden moslimmannen proberen te vluchten, maar de meesten worden gepakt door de Bosnische-Serviërs. Onder toeziend oog van de Nederlandse blauwhelmen worden de mannen afgevoerd naar een onbekende bestemming. © ANP
Op 21 juli verlaten de Dutchbatters Srebrenica. Geruchten over massamoord doen dan al de ronde. Later worden massagraven gevonden met de lichamen van de geëvacueerde moslimmannen. © AFP
De schattingen over het aantal slachtoffers lopen uiteen van 7.500 tot 8.400. Het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) spreekt van 7.500 vermiste moslims die vrijwel allemaal zijn omgekomen. © AFP
Ruim zesduizend van hen zijn vermoord tijdens massa-executies. © AFP

Deel deze foto via:

Terug naar slideshow

Opdracht

Het NIOD kreeg vorig jaar december de opdracht om extra bronnenonderzoek te doen naar de val van de Oost-Bosnische stad.

Opmerkingen van Joris Voorhoeve, destijds minister van Defensie, vormden de aanleiding voor het onderzoek. Voorhoeve verklaarde op 29 juni in het tv-programma Argos dat een geheime afspraak tussen Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten eind mei de reden is geweest dat Nederlandse VN-militairen in de Bosnische moslimenclave in juli 1995 geen luchtsteun kregen.

Uit een document dat in handen van Argos kwam, zou blijken dat de Nederlandse Staat op de hoogte was van deze afspraak. Het onderzoek van het NIOD spreekt dit tegen. Het document was een incomplete weergave van een bericht van een NAVO-inlichtingendienst. Daarin stond dat een legerleider van de Bosnische Serviërs sprak van een belofte van de NAVO om geen luchtaanvallen uit te voeren. Hoe de militair daarbij kwam is niet helder.

Na de val vermoordden Bosnisch-Servische troepen ongeveer achtduizend moslimmannen en -jongeren.

Kok

Het NIOD deed al eerder onderzoek naar de val van Srebrenica. In 2002 werd een rapport gepubliceerd waaruit blijkt dat de missie niet zorgvuldig was voorbereid. Er zou een onhelder mandaat zijn en de strategie was onduidelijk. Drie dagen na het verschijnen van het rapport valt het kabinet Kok II. 

Woensdag werd bekend dat 180 Dutchbatters zich hebben aangesloten bij een de claim tegen de Nederlandse staat omdat de militairen op een "onmogelijke missie" zouden zijn gestuurd.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 06.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie