'Tegenstem bij referendum Oekraïne was niet uit afkeer tegen EU'

De kiezers die op 6 april tegen het associatieverdrag met Oekraïne stemden, deden dat niet als proteststem tegen de Europese Unie.

Dat meldt Trouw op basis van het Nationaal Referendum Onderzoek onder 2.500 kiesgerechtigden dat vrijdag uitkomt.

Uit het onderzoek blijkt dat de tegenstemmers vooral vreesden voor samenwerking met Oekraïne. Stemmers hadden een afkeer tegen de corruptie in dat land, of de vrees dat Oekraïne vanwege het verdrag een stap dichter bij toetreding tot de EU zou komen. 

Bij het referendum stond de vraag centraal of Nederland een samenwerkingsverdrag tussen de EU en Oekraïne moet ondertekenen. Na de campagne stemde 68 procent van de kiezers tegen. Na de uitslag werd vaak gedacht dat de kiezer zich vooral tégen de EU zou hebben uitgesproken. Dat was het belangrijkste motief van de initiatiefnemers van het referendum.

Maar uit het kiezersonderzoek blijkt dat slechts voor 7,5 procent van de tegenstemmers doorslaggevend te zijn geweest. Ook andere redenen die in de nee-campagne een belangrijke rol speelden, waren onbelangrijk voor de kiezer. Slechts 5 tot 12 kiezers gaven als argument voor de tegenstem dat zij tegen militaire samenwerking met Oekraïne waren, of tegen visumliberalisatie voor inwoners van het land.

Thuisblijvers

Uit het onderzoek wordt daarnaast duidelijk dat de uitkomst ook 'nee' was geworden als de 'strategische thuisblijvers' toch waren gaan stemmen. Dit zijn mensen die hoopten dat de opkomstdrempel niet werd gehaald als zij thuisbleven. Dat percentage was maar 2,5 procent.

De mensen die een samenwerking met Oekraïne steunden deden dit vooral om de bevolking van het land te steunen (37,7 procent). Op de tweede plaats pas kwam het bevorderen van handelsrelaties (21 procent). Dit was ook het belangrijkste argument van de voor-campagne.

Uitslag

Het is nog steeds onduidelijk wat het kabinet precies met de uitslag van het referendum gaat doen. Premier Mark Rutte zoekt naar een tussenoplossing. Hij probeert zijn collega’s in Brussel er volgende maand van te overtuigen dat aan het verdrag een verklaring wordt gehecht waarin tegemoet wordt gekomen aan de Nederlanders die in april in een referendum nee zeiden tegen het verdrag. Daarin zou onder meer moeten komen te staan dat het verdrag geen opstapje is naar het EU-lidmaatschap en geen veiligheidsgaranties biedt.

De meerderheid van de kiezers, of ze nu voor of tegen stemden, vindt dat het kabinet de uitkomst van het referendum in beleid moet vertalen.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 06.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie